Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος: Δεκαεπτά χρόνια από την κοίμησή του. Αυτές τις μέρες η Ορθοδοξία θρηνεί για την κοίμηση του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστάσιου, αλλά πριν από 17 χρόνια, ακόμα ένας θρησκευτικός ηγέτης έφυγε από τη ζωή.

Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος: Η σύγκρουση για τις ταυτότητες

Μόλις τον Ιούνιο του 1999, σε μια εποχή που η Ελλάδα ζούσε μέσα στην ευημερία και τον πλούτο, είχαν βγει από τα χείλη του λόγια επίκαιρα ακόμα και σήμερα: «Ο λαός μας χόρτασε από τα μεγάλα λόγια, ο λαός μας χόρτασε από τις υποσχέσεις, ο λαός μας χόρτασε από τους εκμεταλλευτές. Τους εκμεταλλευτές είτε της δικής του αμέλειας είτε της δικής του αφέλειας, ή τους εκμεταλλευτές της δικής του οξύνοιας. Σήμερα ο λαός θέλει αγωνιστές, ο λαός θέλει ομολογητές, ο λαός θέλει ανθρώπους που παίρνουν τη σημαία των ιδανικών, του Χριστού και την ανυψώνουν».

Έγινε περισσότερο γνωστός για τη μάχη του με τον τότε πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη για το θέμα των ταυτοτήτων.

Στις 16 Μαΐου 2000, η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων έκρινε ότι το θρήσκευμα πρέπει να απαλειφθεί από τις ταυτότητες. Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος αντιτάχθηκε σθεναρά σχολιάζοντας χαρακτηριστικά ότι αυτή η απόφαση είναι εντολή «από νεο-διανοούμενους που θέλουν να μας επιτεθούν σα σκυλιά και να μας κόψουν τις σάρκες». Το 2001, έπειτα από δύο πολυπληθή συλλαλητήρια σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη τον περασμένο χρόνο, η Εκκλησία συγκέντρωσε 3 εκατομμύρια υπογραφές, τις οποίες ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος παρέδωσε στον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωστή Στεφανόπουλο.

Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος: «Ακόμα και με το σκουλαρίκι»

Πολύ γρήγορα, όλοι μιλούσαν για τον Αρχιεπίσκοπο, που καλούσε τη νεολαία να πλησιάσει την Εκκλησία, «ακόμα και με το σκουλαρίκι», ζητούσε συγγνώμη από τους νέους για όσα δεν έγιναν από τους μεγαλύτερους.
Ο Χριστόδουλος όλα τα χρόνια της αρχιεροσύνης του επεδίωξε και κατάφερε να έχει μια πολύ καλή σχέση με τους νέους. Υιοθετώντας μια ρητορική ιδιαίτερα «εύπεπτη» από τα παιδιά, συνήθιζε να τους λέει σε κάθε ευκαιρία: «Ελάτε στην Εκκλησία όπως είστε, με το τζιν, με το σκουλαρίκι», ενώ παροιμιώδης έμεινε η φράση του: «Σας πάω».

Υπό την ηγεσία του, προάγεται το έργο της Εκκλησίας σε ολόκληρο τον κοινωνικό τομέα. Ιδρύονται νέοι οργανισμοί που καλύπτουν τομείς, όπως η βιοηθική, η μέριμνα για τους τοξικομανείς, την κακοποιημένη γυναίκα, την άγαμη μητέρα. Τέλος, ίδρυσε τη Μη Κυβερνητική Οργάνωση «Αλληλεγγύη», μέσω της οποίας γίνεται παρέμβαση με ανθρωπιστική βοήθεια, σε παγκόσμια κλίμακα.
Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος με το λόγο του προκάλεσε αντιδράσεις. Σχολιάστηκε θετικά, αλλά και αρνητικά. Εκτός από τη σύγκρουσή του για την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες, ακόμα ένα γεγονός σημάδεψε τα πρώτα χρόνια της ποιμαντορίας του: η κρίση με το Οικουμενικό Πατριαρχείο που κράτησε ως το 2004 και έληξε μετά την παρέμβαση της υπουργού Παιδείας Μαριέττας Γιαννάκου.
Επί της αρχιεροσύνης του Μακαριστού Χριστόδουλου πραγματοποιήθηκε και η πρώτη επίσκεψη Πάπα στην Ελλάδα. Η επίσκεψη έγινε το 2001, όταν ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωστής Στεφανόπουλος, είχε προσκαλέσει στην Ελλάδα τον Πάπα Ιωάννη Παύλο τον Β’. Κατά την επίσκεψη αυτή, ο Ποντίφικας, αφού προσευχήθηκε στον βράχο του Αρείου Πάγου, όπου δίδαξε ο Απόστολος Παύλος, ζήτησε δημόσια «συγγνώμη» από τον ελληνικό λαό, στην ελληνική γλώσσα, για τα εγκλήματα των καθολικών σε βάρος των Ορθοδόξων, αναφερόμενος στην Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως.

Η μάχη με τον καρκίνο

Toν Ιούνιο του 2007 ο Χριστόδουλος διαγνώστηκε με από καρκίνο του παχέος εντέρου και χειρουργήθηκε με επιτυχία για την αφαίρεση του όγκου. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, όμως, διαγνώστηκε και δεύτερος καρκίνος στο συκώτι, καθώς και κίρρωση, που ήταν αποτέλεσμα χρόνιας ηπατίτιδας. Τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς μεταφέρθηκε στις ΗΠΑ και τέθηκε σε αναμονή εύρεσης μοσχεύματος, προκειμένου να γίνει μεταμόσχευση ήπατος. Το μόσχευμα βρέθηκε, αλλά η μεταμόσχευση δεν έγινε, καθώς διαπιστώθηκαν πολλαπλές μεταστάσεις.

ΑΣ ΕΧΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΥΧΗ ΤΟΥ!

ΣΧΟΛΙΟΝ ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ

τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καί Πάσης Ἑλλάδος

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ

γιά τήν δεκαπενταετή ἐπέτειο ἀπό τῆς κοιμήσεως του

(28-1-2008 – 28-1-2023)

 τοῦ Μητροπολίτου Καισαριανῆς, Βύρωνος καί Ὑμηττοῦ Δανιήλ

            Συμπληρώνονται σήμερα δεκαπέντε (15) ἔτη (28.01.2008-28.01.2023) ἀπό τῆς κοιμήσεως τοῦ πνευματικοῦ πατρός μας καί εὐεργέτου μας, μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καί Πάσης Ἑλλάδος κυροῦ Χριστοδούλου. Ἡ ἐπέτειος ἀνανεώνει τήν καταληφθεῖσα μαρτυρία γιά τό χρόνο τῆς ἐπί γῆς παροικία τοῦ πεπνυμένου Πρωθιεράρχου καί τῆς ἐν γένει διακονίας αὐτοῦ  στήν Ἐκκλησία.

Ἀρδεύουμε ἐκ τῶν πολλῶν καί βαθυστόχαστων πάντοτε ἐπίκαιρων σκέψεων τοῦ Μακαριστοῦ Πρωθιεράρχου τήν ἐν κατακλείδι παράγραφο τῆς Προσφωνήσεως του πρός τήν συγκληθεῖσα ὑπό τήν Προεδρίαν αὐτοῦ Ἱεραρχία τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας μας τήν 7 Ὀκτωβρίου 2002:

«Τὸ ὅραμα μιᾶς ζώσης καὶ δρώσης Ἐκκλησίας ἄς ἐμπνέῃ εἰς ὅλους ἡμᾶς ἀγωνιστικότητα καὶ δημιουργικότητα. Αἱ δαιμονικαὶ δυνάµεις, αἱ λυσσαλέως κινούµεναι πρὸς διάλυσιν τῆς Ἐκκλησίας θὰ καταισχυνθοῦν. Καὶ ὁ Θεὸς θὰ δοξασθῇ. Ὁ δὲ λαὸς θὰ στηριχθῇ καὶ θὰ πορευθῇ μὲ τὴν δύναμιν τῆς εὐλογίας τοῦ Κυρίου. Αἱ πύλαι τοῦ Ἅδου θὰ νικηθοῦν καὶ οἱ καιροὶ θὰ ἀλλάξουν. Ἡ θεία τῆς Ἐκκλησίας ὁλκὰς θὰ οὐριοδρομῇ καὶ πλησίστιος θὰ πλέῃ πρὸς τὸν εὔδιον τῶν χειμαζομένων λιμένα. Αὐθόρμητα ἔρχονται εἰς τὸ στόμα µου τὰ λόγια τοῦ ποιητοῦ Ἐλύτη: «Χρόνους μᾶς ταξιδεύει, δὲ βουλιάξαµε. Χίλιους καπετάνιους, τοὺς ἀλλάζαμε. Κι ἔχουμε στὸ κατάρτι µας βιγλάτορα παντοτινό, τὸν Ἥλιο, τὸν Ἡλιάτορα».

Πράγματι ἔχομεν τὸν «Ἥλιον τῆς Δικαιοσύνης», τὸν Ἰησοῦν Χριστόν, παντοτεινὸν ἀρχηγὸν καὶ κυβερνήτην τῆς ζωῆς µας. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.»

(Ἐκ τῆς προσφωνήσεως τοῦ Μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καί Πάσης Ἑλλάδος κυροῦ Χριστοδούλου πρός τήν Ἱεράν Σύνοδον τῆς Ἱεραρχίας (7 Ὀκτωβρίου 2002)» στό Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καί Πάσης Ἑλλάδος Χριστοδούλου (†) «Εἰπέ τῇ Ἐκκλησίᾳ – Εἱσηγήσεις ἐνώπιον τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος» ἐκδ. Ἀποστολική Διακονία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλαδος,  ἔκδοσις Α΄, Ἰούλιος 2021 σ. 364.)

Αἰωνία ἡ μνήμη του.

Χ ρ ι σ τ ο δ ο ύ λ ο υ

τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καί Πᾶσης Ἑλλάδος

Αἰωνία ἡ μνήμη.

Επίσκεψη της Ενορίας μας στον Ιερό Ναό Αγίου Νεκταρίου στην Καμάριζα, όπου παρακολουθήσαμε τους Γ΄ Χαιρετισμούς προς την Υπεραγία Θεοτόκο από τον πολυαγαπημένο μας Γέροντα Νεκτάριο Βιτάλη

ΠΑΤΗΣΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΕΙΤΕ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ

Ακόμα περισσότερο όταν αυτός ο άνθρωπος είναι ο Γέροντας Νεκτάριος Βιτάλης, ο γέροντας της Αγάπης και της Προσφοράς!

Όποιος τον γνώριζε, έβλεπε αμέσως την απίστευτη Ταπεινοφροσύνη Του, την ανιοτελή Αγάπη Του, την τρομερή Γενναιοδωρία Του αλλά και την παιδική Του Χαρά.

Αυτός ο Άγιος άνθρωπος ήταν υπόδειγμα απλότητας, ήταν ένας ιερωμένος που ένιωθε και βίωνε την αποστολή που Του ανέθεσε ο Θεός και η Αγία Του Εκκλησία και παραμένει τέτοιο φωτεινό υπόδειγμα για όλους εμάς που τον γνωρίσαμε και τον αγάπησαμε!

Μόλις με έβλεπε μου έλεγε: “Καλωσόρισες Στεφανάκο μου. Τι κάνεις; Πώς είναι ο δεσπότης μας, ο Δανιήλ;” Μετά αφού σου έλεγε να καθίσεις κοντά Του σε ρωτούσε και ενδιαφερόταν για την υγεία σου, για το πώς πορεύεσαι στην διακονία σου στην Ενορία που υπηρετείς.

Ρωτούσε και ενδιαφερόταν για όλα που είχαν σχέση με το πρόσωπό σου. Μια φορά που πήγα στην καμάριζα, κοντά Του μου είπε: “Πώς ήρθες πάτερ μου; Έχεις χρήματα να γυρίσεις στο σπίτι σου;”

Απίστευτο! Ρώτησε εμένα τον τρισάθλιο πως θα γυρίσω στο σπίτι μου και μάλιστα ήθελε να μου δώσει και χρήματα. Και αυτό Του το ενδιαφέρον ήταν προς όλους. Απίστευτο ενδιαφέρον για το συνάνθρωπο!

Μια άλλη εμπειρία που έχω από τον Άγιο Αυτόν άνθρωπο είναι η εξής:

Ήταν 27 Δεκεμβρίου 2016 όταν στο κινητό μου τηλέφωνο έφτασε ένα ηχητικό μήνυμα. Όταν το άκουσα έμεινα άφωνος. Ήταν ο Γέροντας ο οποίος μου άφησε ένα γλυκύτατο μνμ ευχόμενος τα καλύτερα για την ονομαστική μου εορτή. Το ακόμα παράδοξο ήταν πως όχι μόνο μου άφησε ηχητικό μνμ αλλά ύστερα από λίγο με ξαναπήρε τηλέφωνο και με μια παιδική χαρά με ρώτησε: “Τα είπα καλά Στεφανάκό μου; Επειδή είμαι γέρος, τα είπα καλα στο μνμ που άφησα; Να σε χαιρόμαστε πάτερ μου. Να έχω την ευχή σου”.

Απίστευτο! Κάθεσαι και αναρωτιέσαι μα πως γίνεται; Εγώ είμαι ένα τίποτα! Εγώ ούτε στην παρανυχίδα δεν μπορώ να φτάσω Τον Άγιο αυτόν άνθρωπο. Πώς γίνεται να ασχολείται μαζί μου;

Όλα όμως εξηγούνται αδερφοί μου όταν κανείς μελετάει τα πνευματικά εκείνα γνωρίσματα, όπως τα ορίζει ο Θεός, ενός Αγίου ανθρώπου.

Ο Γέροντας Νεκτάριος έκανε πράξη όλα αυτά που θέλει ο Θεός από μας για να είμαστε γνήσιοι μαθητές Του.

•Έγινε παιδί για να μπει στην Βασιλεία του Θεού όπως μας το διαβεβαίωσε ο Κύριός μας: “Εάν μη στραφήτε και γέννητε ως τα παιδία, ου μη εισέλθητε εις την βασιλείαν των ουρανών”.

•Έγινε Ελεήμων και Φιλάνθρωπος για να κερδίσει την άπειρη φιλανθρωπία του Θεού: “Δανείζει θεώ ο ελεών πτωχόν”

•Αγάπησε, τόσο πολύ το Θεό και Πατέρα Του, όσο και τον πλησίον Του κάνοντας πράξη την ευαγγελική εντολή Του Κυρίου μας Ιησού Χριστού: “Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ’όλης της καρδίας σου και εξ’ όλης ψυχής σου και εξ’όλης διανοία σου και εξ’ όλης της ισχύος σου και τον πλησίον σου ως σεαυτόν”.

Γέροντα Νεκτάριε πρέσβευε υπέρ ημών!

Η μόνη παρηγοριά μας από την κοίμηση του Γέροντα είναι ότι εκεί κοντά στο θρόνο του Κυρίου μας όπου βρίσκεται η Αγία ψυχούλα Του πρεσβεύει και μεσιτεύει και για μας τους τρισάθλιους και αμαρτωλούς.

Καλό παράδεισο Γέροντα μου!

Γράφει: ο Πατήρ Στέφανος Κωστόπουλος

Γεννήθηκε στα Χανιά το 1934 και χειροτονήθηκε το 1967. Διακόνησε από το 1970 στον Ιερό Ναό Αγίας Τριάδος στον Βύρωνα, όπου έζησε με την πρεσβυτέρα του και τα πέντε τέκνα του. Υπηρέτησε με ένθεο  ζήλο την ενορία του αλλά και την εξωτερική ιεραποστολή στην Αφρική προ της χειροτονίας του αλλά και μετά την συνταξιοδότηση του.

Ο παπα-Χαράλαμπος ήταν ανθρωπος που έπρεπε να τον προσεγγίσεις προσεκτικά για να διαπιστώσεις ότι εκοσμείτο από ένα σπάνιο συνδυασμό χαρισμάτων. Είχε λεβεντιά χωρίς επίδειξη. Θάρρος χωρίς έπαρση. Επιμονή χωρίς ενόχληση. Απομακρυνόταν από το περιττό, επιζητούσε το ουσιώδες, βίωνε το αληθινό, δίδασκε γνησίως το Ευαγγέλιο. Πάνω, απ’ όλα, όμως, όταν μιλούσες μαζί του, συμφωνώντας ή διαφωνώντας, αισθανόσουν ότι ήταν πάροικος και παρεπίδημος του κόσμου τούτου, προσβλέποντας σταθερά στην μέλλουσα βασιλεία , στην ευλογημένη συνάντηση με τον Κύριο. Ξεπερνούσε με ένα ευαίσθητο και χαριτωμένο τρόπο τις μάταιες κουβέντες, το «πνευματικό» κουτσομπολιό, τις στενοχώριες του περιβάλλοντος, τις κρίσεις που ανεπαισθήτως μεταβάλλονται σε κατακρίσεις. Ζύγιζε τα πάντα στο ζύγι του Ευαγγελίου με αριστοτελική μεσότητα, γνήσια ανθρωπιά και κυρίως  με αγάπη, ταπείνωση και υπομονή. Βίωνε βαθειά το Ευαγγέλιο, δίδασκε από περίσσευμα, εξομολογούσε με αλγούσα καρδία, ουδέποτε ενεργούσε για το «θεαθήναι». Είχε ολιγολογία και «σιωπή εν γνώσει», η οποία κατά τον Αγιο Ιωάννη της Κλίμακος είναι μητέρα της προσευχής. Είναι βέβαιο ότι τα κρυπτά της καρδίας του ήταν απείρως πλουσιώτερα από αυτά που βλέπαμε και καταλαβαίναμε.

Ημουν μόλις 18 ετών όταν τον γνώρισα και το αποτύπωμα της γνωριμίας μας εξακολουθεί να διατηρεί την ίδια πνευματική λάμψη μέχρι και σήμερα.

Αλησμόνητε παπα-Χαράλαμπε. Ο Θεός να σε κατατάξει στους δικαίους του – είμαι βέβαιος γι αυτό –.

Και κάτι τελευταίο. Μη λησμονείς παπα-Χαράλαμπε ότι ακόμα μου χρωστάς το δείπνο που κάποτε μου υποσχέθηκες. Οταν γνωριστήκαμε με δέχθηκες στο σπίτι σου και εγώ, ο αφελής νέος, απέφυγα να δοκιμάσω το φαγητό που ετοίμασε η καλή σου πρεσβυτέρα, διότι δεν μου άρεσε. Τότε με πολύ χάρι μου είπες «Νικολάκη, την επόμενη φορά σου υπόσχομαι να σου προσφέρω το φαγητό που σου αρέσει». Πέρασαν πολλά χρόνια. Θυμάμαι ακόμα την υπόσχεση σου. Τώρα, παπα-Χαράλαμπε, που έφυγες από την ματαιότητα, προσεύχομαι να αξιωθώ να σε συναντήσω και να συνδειπνήσουμε στην χλόη του Παραδείσου, που είμαι βέβαιος ότι σε τοποθέτησε ο Κύριος. Και έτσι να μου ξεπληρώσεις την παλιά σου υπόσχεση……….

15 Μαρτίου 2016

ΝΙΚΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

Τοῦ Μητροπολίτου Καισαριανῆς, Βύρωνος καί Ὑμηττοῦ Δανιήλ

Γιά τήν κοίμηση τῆς Θεοτόκου ἡ Ἐκκλησία ὁ ἀπό τήν ἀρχαία  παράδοση τῶν Πατέρων παρέλαβε τά ἑξῆς: Ὅταν πλησίασε ὁ καιρός, κατά τόν ὁποῖο ὁ Σωτήρας μας εὐδόκησε νά παραλάβει κοντά του τή Μητέρα του, ἔστειλε μήνυμα σ᾿ αὐτὴ µέσω Ἀγγέλου τρεῖς µέρες πρίν γιά τή μετάβασή της ἀπὸ τήν πρόσκαιρη ζωή στήν αἰώνια καὶ µακάρια. Καὶ ἐκείνη, ὅταν τό ἄκουσε, ἀνέβηκε μέ σπουδή στό ὄρος τῶν ᾿Ελαιῶν, ὅπου συνεχῶς πήγαινε καὶ προσευχόταν καί ἀφοῦ εὐχαρίστησε τὀ Θεό, ἐπέστρεψε στό σπίτι της καί ἑτοίμαζε τά σχετικά μέ τόν ἐνταφιασμό. Καί ἐνῶ γίνονταν αὐτά, νεφελες ἅρπαξαν τοὺς Ἀποστόλους ἀπό τά πέρατα τῆς γῆς, ὅπου ὁ καθενας ἔτυχε νά κηρύσσει τό λόγο τοῦ Θεοῦ, καί τοὺς μετέφεραν μεμιᾶς στό σπίτι τῆς Θεομήτορα. Καί ἐκείνη, ἀφοῦ τοὺς φανέρωσε τήν αἰτία τῆς αἰφνίδιας συνάθροισής τους καὶ τοὺς παρηγόρησε, ὅπως ἦταν φυσικό, γιὰ τή θλίψη τους µέ τρόπο μητρικό, ὕψωσε ἔπειτα τὰ χέρια της στόν οὐρανὸ, προσευχήθηκε γιὰ τήν εἰρήνη τοῦ κόσμου καί εὐλόγησε τούς Ἀποστόλους. Ὕστερα ἀφοῦ ἔγειρε στήν κλίνη της καὶ ἔδωσε στό σῶμα της τό σχῆμα πού ἐκείνη θέλησε, ἔτσι παρέδωσε τήν πανάγια ψυχή της στά χέρια τοῦ Υἱοῦ της καὶ Θεοῦ.

Τότε οἱ Ἀπόστολοι σήκωσαν µέ εὐλάβεια καὶ πολλή λαμπαδοφορία τήν κλίνη τοῦ θεοδόχου ἐκείνου σώματος καί ψάλλοντας ἐπιτάφιους ὕμνους τήν μετέφεραν στό μνῆμα, ἐνῶ καί Ἄγγελοι συνέψαλλαν ἀπό τόν οὐρανό προπέµποντας τήν ἀνωτέρα τῶν Χερουβείµ. Στό μεταξύ κάποιος ἀπό τούς Ἰουδαίους πού παρακινήθηκε ἀπό φθόνο καί µέ αὐθάδεια ἅπλωσε τά χέρια του στή νεκρική κλίνη ἔλαβε ἀμέσως ἀπό τή θεία δίκη τήν τιμωρία της αὐθάδειάς του, ἀφοῦ µέ ἀόρατο χτύπημα τοῦ κόπηκαν τά χέρια πού τόλμησαν να αὐθαδιάσουν καὶ µόνο ὅταν πίστεψε μ’ ὅλη του τήν ψυχή θεραπεύτηκε καὶ ἔγινε ὑγιῆς, ὅπως ἦταν προηγουμένως.

Ὅταν ἔφτασαν στήν τοποθεσία πού ὀνομάζεται Γεθσημανή, ἐκεῖ ἔθαψαν μέ τιμές τό πανάχραντο καὶ ζωαρχικό σῶμα τῆς Θεοτόκου. Τήν τρίτη ὅμως ἡμέρα µετά τήν ταφή, ὅταν οἱ Ἀπόστολοι συγκεντρωμένοι ὃλοι μαζί γιά παρηγοριὰ ὕψωναν, ὅπως συνήθιζαν, τό τεμάχιο τοῦ ἄρτου τό προορισµένο γιά τὸν Ἰησοῦ Χριστό καὶ ἑτοιμάζονταν νά ποῦν τή συνηθισμένη τους εὐχή «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, βοήθησέ µας», παρουσιάστηκε ἡ Θεοτόκος στόν ἀέρα λέγοντας σ᾿ αὐτούς τό «Χαίρετε» καὶ ἀπ᾿ αὐτό σχημάτισαν σαφή ἀντίληψη γιά τήν ἔνσωμη στούς οὐρανούς µετάσταση τῆς Θεοτόκου. Αὐτά παρέλαβε ἡ ᾿Εκκλησία ἀπό τήν παράδοση τῶν Πατέρων καί  πολλά ἀπό αὐτά τά ἔκαμε ὕμνους σέ ἔνδειξη εὐλάβειας καί ψάλλει κατὰ τή σηµερινή ἡμέρα δοξάζοντας τή Μητέρα τοῦ Θεοῦ μας. Διευκρινίζουμε ἐδῶ ὅτι τό παρόν συναξαριακό σηµείωµα ἔχουμε λάβει κυρίως ἀπό τὸ Μ. Ὡρολόγιο καὶ δευτερευόντως ἀπό τό Μηναῖο.

Ἀπολυτίκιον. Ἦχος α΄.

Ἐν τῇ γεννήσει τὴν παρθενίαν ἐφύλαξας: ἐν τῇ κοιµήσει τὸν κόσμον οὐ κατέλιπες, Θεοτόκε. Μετέστης πρὸς τὴν ζωήν, Μήτηρ ὑπάρχουσα τῆς ζωῆς καὶ ταῖς πρεσβείαις ταῖς σαῖς λυτρουµένη ἐκ θανάτου τὰς ψυχὰς ἡμῶν. (Μηναῖο).

Μέ τή γέννηση τοῦ Χριστοῦ διατήρησες τήν ἁγνότητά σου· µέ τήν κοίμησή σου δέν ἐγκατελειψες τὸν κόσμο, Θεοτόκε. Μετατοπίστηκες πρός τή ζωή, ἀφοῦ ἐσύ εἶσαι ἡ μητέρα τῆς ζωῆς· καί µέ τίς δικές σου πρεσβεῖες (μέ τή δική σου µεσολάβηση στό Θεό) ἐλευθερώνεις (ἀπαλλάσσεις) τίς ψυχές µας ἀπό τό θάνατο.

Κοντάκιον. Ἦχος β. Αὐτόμελον.

Τήν ἐν πρεσβείαις ἀκοίμητον Θεοτόκον καὶ προστασίαις ἀμετάθετον ἐλπίδα τάφος καί νέκρωσις οὐκ ἐκράτησεν· ὡς γὰρ ζωῆς Μητέρα πρὸς τὴν ζωὴν µετέστησεν ὁ µήτραν οἰκήσας ἀειπάρθενον.

(Μηναῖο). Τό παρόν αὐτόμελο Κοντάκιο εἶναι ποίημα τοῦ «ταπεινοῦ Κοσμᾶ».

Τή Θεοτόκο, πού εἶναι ἀκοίμητη στύ µεσολάβηση πρός τό Θεὸ καί ἀποτελεῖ τήν ἀμετακίνητη ἐλπίδα µας σέ σχέση μέ τήν προστασία πού μᾶς παρέχει, ὁ τάφος καί ἡ νέκρωση (ὁ θάνατος) δέν τήν κατανίκησαν· γιατί αὐτή ὡς Μητέρα τῆς ζωῆς πρός τή ζωή τή μετατόπισε Αὐτός πού κυο φορήθηκε στήν παντοτινά παρθενική μήτρα της (δηλ. ὁ Χριστός).

Σχόλιο. Στὰ ἀνωτέρω δύο τροπάρια μπορεῖ κανείς νά ἀνιχνεύσει ἀρκετά ἀπό τά στοιχεῖα ποὺ συνθέτουν τήν ὀρθόδοξη χριστιανική διδασκαλία. Ἕνα πρῶτο στοιχεῖο εἶναι πώς ἡ σεμνή κόρη τῆς Ναζαρέτ γιά τήν ἀρετή της, τήν ταπεινοφροσύνη καί τήν τήρηση τοῦ θείου θελήµατος ἀξιώθηκε τή μέγιστη δωρεά καί τὴν ὕψιστη τιμή νὰ κυοφορήσει τὸ Σωτήρα τοῦ κόσμου Χριστό. Εἶναι πράγματι ἡ μονη Θεοτόκος, Ἡ γυναίκα δηλαδή ποὺ «ἔτεκε», γέννησε «κατά σάρκα» τό δεύτερο πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδας, τοῦ τριαδικοῦ κατά τήν πίστη µας Θεοῦ.

Ἕνα δεύτερο στοιχειο εἶναι πώς ἡ Παναγία κατὰ τρόπο θαυμαστὸ «καὶ ἀσύλληπτο στόν ἀνθρώπινο νοῦ παρέμεινε σ᾿ ὅλο της τό βίο ἁγνή παρθένος, μολονότι γνώρισε τήν ἐµπειρία τόσο τῆς κυοφορίας ὅσο καί τοῦ τοκετοῦ. Γι’ αὐτό ἀκριβῶς τό λόγο καὶ «ἀειπάρθενος» ἀποκαλεῖται. Τὸ θαῦμα αὐτό ὑπογραμμίζεται μέ χαρακτηριστικό τρόπο ἀπὸ τόν ὑμνωδό στόν Εἱρμό τῆς θ΄ Ὠδῆς τοῦ Κανόνα τῆς ἑορτῆς καί θεωρεῖται ὡς ἡ ὑπέρβαση τῶν νόμων τῆς φύσης ὑπέρβαση πού δὲν ἀντέχει σέ καμιά λογική ἑρμηνεία. Στήν κατανόηση τοῦ ὑπερβατικοῦ αὐτοῦ γεγονότος χωρεῖ µόνο ἡ πίστη πού κι αὐτή εἶναι, χωρίς ἀμφιβολία ἀποτέλεσµα τῆς θείας χάρης. Ὁ ἀ ριστουργηματικός αὐτός Εἱρμός (Καταβασία) µέ τὸ βαθὺ θεολογικό περιεχόµενο καὶ την ἐκφραστική του δύναμη καί χάρη ἔχει ὡς ἑξῆς: «Νενίκηνται τῆς φύσεως οἱ ὅροι ἐν σοί, Παρθένε ἄχραντε· παρθενεύει γάρ τόκος καὶ ζωήν προμνηστεύεται θάνατος. Ἡ µετά τόκον παρθένος καί µετά θάνατον ζῶσα σώζοις ἀεί Θεοτόκε, την κληρονομίαν σου». Δηλαδή στὴ δική σου περίπτωση, ἁγνή Παρθένε, ἔχουν νικηθεῖ οἱ νόμοι τῆς φύσης· γιατί ὁ τοκετός σου σέ διατηρεῖ σέ κατάσταση παρθενίας καί ὁ θάνατός σου προοιωνίζεται καὶ ὑπόσχεται τή ζωή. Ἐσύ Θεοτόκε, ποὺ μετά τόν τοκετό ἔμεινες παρθένος καὶ ἐξακολουθεῖς νά ζεῖς µετά τό θάνατό σου, εἴθε νά σώζεις πάντοτε τήν κληρονοµία σου (ἐμᾶς δηλαδή τοὺς πιστοὺς πού εἴμαστε κληρονόμοι τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ Θεοῦ).

Ἕνα τρίτο στοιχεῖο πού τονίζεται καὶ στὰ δύο τροπάρια (Ἀπολυτίκιο καὶ Κοντάκιο εἶναι τὸ γεγονός ὃτι τήν Παναγία δὲν τήν ἄγγιξε ὁ θάνατος, μὲ τήν ἔννοια που δίνουμε σ᾿ αὐτόν ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι. Ἡ Παναγία «ἐκοιμήθη», «μετέστη πρός τήν ζωήν» καὶ ζεῖ καί «μετά θάνατον». Εἶναι καὶ τοῦτο ἀπό τά «θαυμάσια», τά θαυµαστὰ δηλαδή γεγονότα γύρω ἀπό τὸ πρόσωπο τῆς Παναγίας. Ὁ ὑμνογράφος µέ ἐκφραστικότατο τρόπο τονίζει τοῦτο τὸ  στοιχεῖο καί τό βρίσκει, θά μποροῦσε νά πεῖ κανείς, λογικό· Ὦ Μητερα τῆς ζωῆς, αὐτή πού γέννησε τή ζωή, τὸ Χριστό δηλαδή, δέν ἦταν δυνατό νὰ ἀφεθεῖ νὰ ὑποκύψει  στή φθορά καὶ στό θάνατο. Ὁ Χριστός πού κυοφορήθηκε στήν ἀειπάρθενη μήτρα της, αὐτός πού εἶπε τό «ἐγώ εἶμι ἡ ὁδός καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή» καὶ τὸ «ἐγώ εἶμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωὴ» (Ἰωάννου ιδ’, 6 καί ια΄, 25), αὐτὸς καὶ «μετέστησε πρός τὴν ζωήν» τή Μητέρα  τῆς ζωῆς (ἀξιοσημείωτη ἡ χρήση τοῦ ἐτυμολογικοῦ σχήματος ἀπό τόν ὑμνωδό).

Ἕνα τελευταῖο στοιχεῖο, κοινό ἐπίσης καί στά δύο τροπάρια, εἶναι ἡ ὀρθόδοξη πίστη µας πῶς ἡ Μητέρα τοῦ Χριστοῦ, ἡ Παναγία, ποὺ δίκαια τή µακαρίζουν αἰῶνες τώρα «πᾶσαι αἱ γενεαί», εἶναι ἡ ἀκοίμητη προστάτρια καὶ βοηθὸς στίς ποικίλες ἀνάγκες τῶν πιστῶν· εἶναι αὐτὴ ποὺ μετὰ τὴν ἅγια κοίμησή της δέν ἐγκατέλειψε τόν κόσμο, ἀλλὰ συνεχῶς «πρεσβεύει», µεσιτεύει καὶ µεσολαβεῖ στόν Υἱό της καὶ Θεό µας γιά τὴ δική µας σωτηρία, τή λυτρωσή μας ἀπό τά δεσμὰ τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου καί τήν ἀποκατάστασή µας «εἰς τήν ἀρχαίαν μακαριότητα»· εἶναι ἡ ἀμετακίνητη ἐλπίδα τῶν πιστῶν ὅτι πάντοτε θά τοὺς σκεπάζει µέ τήν προστασία της καὶ θά τούς παρέχει μέ ἀφθονία τῆν εὐεργετική της χάρη.

Η Θεομητορική εορτή της Χριστιανοσύνης. Εορτάζεται κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου με το Νέο Ημερολόγιο και στις 28 Αυγούστου με το Παλαιό (Παλαιoημερολογίτες). Στην Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία ο εορτασμός της Κοίμησης της Θεοτόκου περιλαμβάνει κατά πρώτο λόγο το θάνατο και την ταφή της Παναγίας και κατά δεύτερο την ανάσταση και τη μετάστασή της στους ουρανούς.

Έτσι, λοιπόν, κατά την εκκλησιαστική παράδοση, η μητέρα του Ιησού Χριστού, Μαρία (η Θεοτόκος και Παναγία), πληροφορήθηκε τον επικείμενο θάνατό της από έναν άγγελο τρεις ημέρες προτού αυτός συμβεί και άρχισε να προετοιμάζεται κατάλληλα. Προσεύχεται στο όρος των Ελαιών και δίνει τα υπάρχοντά της σε δύο γειτόνισσές της χήρες. Επειδή κατά την ημέρα της Κοίμησής της δεν ήταν όλοι οι Απόστολοι στα Ιεροσόλυμα, καθώς κήρυτταν «απανταχού γης», μία νεφέλη τους άρπαξε και τους έφερε κοντά της. Μοναδικός απών ο απόστολος Θωμάς.

Η Κοίμηση της Θεοτόκου συνέβη στο σπίτι του Ευαγγελιστή Ιωάννη, στο οποίο διέμενε η μητέρα του Θεανθρώπου. Αφού της έκλεισαν τα μάτια, οι Απόστολοι μετέφεραν το νεκροκρέβατό της στον κήπο της Γεθσημανής, όπου και την έθαψαν. Κατά τη μεταφορά του λειψάνου της, φανατικοί Ιουδαίοι αποπειράθηκαν να ανατρέψουν το νεκροκρέβατό της, αλλά τυφλώθηκαν. Μόνο ένας από αυτούς κατόρθωσε να το ακουμπήσει, αλλά μια αόρατη ρομφαία του έκοψε τα χέρια.

Μεταξύ της Ορθόδοξης και της Καθολικής Εκκλησίας υπάρχει δογματική διαφορά σχετικά με την Κοίμηση της Θεοτόκου. Η Καθολική Εκκλησία πιστεύει στο δόγμα της ενσώματης ανάληψης της Θεοτόκου (Assumptio Beatae Mariae Virginis), που οριστικοποιήθηκε με την αποστολική εγκύκλιο του Πάπα Πίου IB’ «Munificentissimus Deus» (1 Νοεμβρίου 1950). Αντίθετα, η Ορθόδοξη Εκκλησία κάνει λόγο πρώτα για Κοίμηση της Θεοτόκου, δηλαδή πραγματικό θάνατο (χωρισμό ψυχής και σώματος) και στη συνέχεια για μετάσταση της Θεοτόκου, δηλαδή ανάσταση (ένωση ψυχής και σώματος) και ανάληψή της κοντά στον Υιόν της.

Κατά την εκκλησιαστική παράδοση, της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου προηγείται νηστεία, η οποία καθιερώθηκε τον 7ο αιώνα. Αρχικά ήταν χωρισμένη σε δύο περιόδους: πριν από την εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και πριν από την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Τον 10ο αιώνα, συνενώθηκαν σε μία νηστεία, που περιλαμβάνει 14 ημέρες και ξεκινά την 1η Αυγούστου. Κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης νηστείας, νηστεύεται το λάδι εκτός του Σαββάτου και της Κυριακής, ενώ στη γιορτή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα καταλύεται (επιτρέπεται) το ψάρι. Ανήμερα της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου καταλύονται τα πάντα, εκτός και αν η εορτή πέσει σε Τετάρτη ή Παρασκευή, οπότε καταλύεται μόνο το ψάρι. Τις ημέρες της νηστείας του Δεκαπενταύγουστου ψάλλονται τις απογευματινές ώρες στις εκκλησίες (εκτός Κυριακής), εναλλάξ, ο «Μικρός και ο Μέγας Παρακλητικός Κανών εις την Υπεραγίαν Θεοτόκον», οι λεγόμενες «Παρακλήσεις».

Στην Ελλάδα, η Κοίμηση της Θεοτόκου εορτάζεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα, ονομάζεται δε και «Πάσχα του Καλοκαιριού». Σε πολλά νησιά του Αιγαίου (Τήνος, Πάρος, Πάτμος) στολίζουν και περιφέρουν επιτάφιο προς τιμήν της Παναγίας. Σε πόλεις και χωριά ανά την επικράτεια, σε εκκλησίες αφιερωμένες στην Κοίμηση της Θεοτόκου διοργανώνονται παραδοσιακά πανηγύρια, που καταλήγουν σε γενικευμένο γλέντι. Η Κοίμηση της Θεοτόκου δεν είναι ένα πένθιμο γεγονός για τον λαό, επειδή η Παναγία «μετέστη προς την ζωήν». Εξάλλου, τον Δεκαπενταύγουστο γιορτάζουν ο Παναγιώτης, η Μαρία και η Δέσποινα.

Η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου γιορτάζεται με λιγότερο εμφατικό τρόπο στις λοιπές ορθόδοξες και καθολικές χώρες του κόσμου, στις περισσότερες από τις οποίες ο Δεκαπενταύγουστος είναι επίσημη αργία, όπως και στην Ελλάδα. Οι προτεσταντικές ομολογίες θεωρούν την Κοίμηση της Θεοτόκου δευτερεύουσα εορτή, επειδή δεν βασίζεται σε βιβλικές αναφορές. Η διαφορά αυτή φαίνεται ανάγλυφα στη Γερμανία, όπου ο Δεκαπενταύγουστος είναι επίσημη αργία μόνο στα καθολικά κρατίδια του Ζάαρλαντ και της Βαυαρίας.

Απολυτίκιο

Εν τη Γεννήσει την παρθενίαν εφύλαξας, εν τη Κοιμήσει τον κόσμον ου κατέλιπες Θεοτόκε· μετέστης προς την ζωήν, μήτηρ υπάρχουσα της ζωής, και ταις πρεσβείαις ταις σαις λυτρουμένη, εκ θανάτου τας ψυχάς ημών.