*Πηγή Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου Καρέα

Επιμέλεια: Πατήρ Στέφανος Κωστόπουλος

*Πηγή Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου Καρέα

Επιμέλεια: Πατήρ Στέφανος Κωστόπουλος

ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ

Μετάνοια είναι το Μυστήριο με το οποίο συγχωρούνται από τον Επίσκοπο ή τον εντεταλμένο Πνευματικό ιερέα όλες οι αμαρτίες που έγιναν με το Βάπτισμα. Προϋπόθεσις του Μυστηρίου είναι η ειλικρινής και καθαρή εξαγόρευσις των πτώσεων που έγιναν «εν λόγω ή εν έργω, κατά νουν και διάνοιαν, εν γνώσει ή εν αγνοίαν, εκουσίως ή ακουσίως, εν παραβάσει και παρακοή, υπό κατάραν ιερέως ή υπό γογγυσμόν γονέων…».

Μετάνοια σημαίνει αλλάζω στάση απέναντι στο Θεό.σημαίνει ακόμα τη βαθιά συναίσθηση ότι είμαι ανεπαρκής για να σώσω από μόνος μου τον εαυτό μου, και γι’ αυτόν τον λόγο αναζητώντας την λυτρωτική Χάρη του Θεού πέφτω στα πόδια του Πνευματικού πατρός και παρακαλώ για την άφεση των αμαρτιών μου και την λύτρωση. Επιθυμώ την επανασύνδεση με τον Θεό και την υιοθεσία.

Ιδρυτής του Μυστηρίου είναι ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, όταν μετά την Ανάστασή Του χορηγεί στους Μαθητάς Του την εξουσία της συγχωρήσεως των αμαρτιών με τους λόγους: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον, αν τινων αφήτε τας αμαρτίας, αφίενται αυτοίς, αν τινων κρατήτε, κεκράτηνται» (Ιωαν. κ΄, 22). Και με απλά λόγια: Σ’ όποιους ανθρώπους συγχωρείται εσείς τις αμαρτίες τους, θα είναι συγκεχωρημένες και από τον Θεό Πατέρα. Σ’ όποιους όμως τις κρατάτε άλυτες και ασυγχώρητες – διότι δεν ήρθαν να σας ζητήσουν συγχώρηση και συγνώμη – θα μείνουν αιώνια ασυγχώρητες…

Αλήθεια, πόση συναίσθηση έχουμε, όταν λέμε ότι είμεθα αμαρτωλοί; τις περισσότερες φορές πιθανόν να το ψελλίζουν μόνο τα χείλη μας! Για να το καταλάβουμε καλά και να έχουμε επίγνωση της αμαρτωλότητός μας, ας είναι προ των οφθαλμό μας η εικόνα κάποιου που βγαίνει μέσα από έναν βούρκο και είναι – κυριολεκτικά βρωμερός και δυσώδης!

Αυτή τη βρωμιά και τη δυσωδία έρχεται να καθαρίσει το Μυστήριο της Μετανοίας και Ιεράς Εξομολογήσεως. Βέβαια, αρκετούς αγνοείται – ή μάλλον προσποιούνται ότι αγνοούν πως υπάρχει. Από άλλους περιφρονείται και από τους πολεμίους της πίστεως βλασφημείται. Εν τούτοις, αυτός ο θείος θεσμός (του Μυστηρίου της Μετανοίας και της Ιεράς Εξομολογήσεως) αποτελεί μια από τις πηγές σωτηρίας μετά το Βάπτισμα. Μας το βεβαιώνει η δίψα και η αίσθησης της ψυχικής ανάγκης με την οποία προστρέχουν προς την ζωογόνο αυτή πηγή πολλοί άνθρωποι της εποχής μας, κάθε τάξεως, ηλικίας και φίλου.

Η Μετάνοια και η Εξομολόγησις στην Π α λ α ι ά Διαθήκη εθεωρείτο μια απλή αρετή.

Στην Καινή Διαθήκη όμως τα πράγματα αλλάζουν, αφού για μας τους ορθόδοξους χριστιανούς είναι ένα από τα Επτά Μυστήρια της Εκκλησίας μας και μάλιστα υποχρεωτικό. Όσες καλές πράξεις θέλεις, κάνε. Δώσε εκατομμύρια, αν έχεις, σε ελεημοσύνες. Δεν έρχεσαι στην Εκκλησία, δεν συμμετέχεις ενεργά στην θεία Λατρεία, δεν προσέρχεσαι στο Ποτήριο της Ζωής, και – πριν από αυτό – δεν πας εξομολογηθείς ταπεινά στον παπά; Δεν κέρδισες τίποτα! Το τρένο της αιωνιότητας το έχασες. Η Μετάνοια σώζει, όταν αυτή οδηγεί στην Θεία Κοινωνία, που δίδεται «εις άφεσιν αμαρτιών και εις ζωήν αιώνιον».

Η Εξομολόγησις που γίνεται με συντριβή και δάκρυα είναι η ανανέωσις του αγίου Βαπτίσματος, γι’ αυτό και καλείται λουτρό δακρύων ή δεύτερο Βάπτισμα. Είναι η συμφωνία με το Θεό Πατέρα δια μέσου του Πνευματικού ιερέως για μια καινούργια ζωή. Είναι ακόμα η πρώτη καλή αρχή για ταπείνωση.

Η Μετάνοια είναι υπόθεσις μιας ολόκληρης ζωής! Διότι όσο ζούμε, αμαρτάνουμε. Γι’ αυτό και αρχή μιας νέας εν Χριστώ χωής είναι η Μετάνοια. Πράξις δε της Μετανοίας είναι η ιερά Εξομολόγησις και τελικός σκοπός της είναι η ενσωμάτωσις του πιστού στο Σώμα της Εκκλησίας του Χριστού με την Θεία Κοινωνία.

ΤΑ ΑΙΣΘΗΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ ΕΙΝΑΙ:

• Πρώτον: η ειλικρινής εξομολόγηση και εξαγόρευση μπροστά στον πνευματικό όλων των αμαρτημάτων, που έγιναν είτε με έργα είτε με λόγους είτε με σκέψεις είτε με εσωτερικές διαθέσεις, ταραχές και επιθυμίες, είτε εν γνώσει είτε εν αγνοία είτε εκουσίως είτε ακουσίως. Ενδεικτικά της αληθινής μετανοίας είναι: η συντριβή, τα δάκρυα, η αποστροφή προς την αμαρτία και ο πόθος αγίας ζωής.
• Δεύτερο αισθητό σημείο είναι: η επίθεση των χειρών και του επιτραχηλίου του Εξομολόγου ιερέως στο κεφάλι του εξομολογούμενου.
• Και τρίτον, η συγχωρητική ευχή.

  Η ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΗ ΧΑΡΙΣ

  Αν στην πορεία της ζωής μας ν α υ α γ ή σ ο υ μ ε, δηλαδή αμαρτήσουμε μέσα στην φουρτουνιασμένη θάλασσα της αμαρτίας, βάρκα και σωσίβιο σωτηρίας είναι το Μυστήριο της Μετανοίας και της ιεράς Εξομολογήσεως. Για να καταλάβουμε όμως και να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε ναυαγοί, ότι είμαστε αμαρτωλοί, χρειάζεται η ώρα της θείας Χάριτος. Η θεία Χάρις θα ξεσκοτίσει την καρδιά, θα δυναμώσει την θέληση, θα φωτίσει το νου, που είναι διαρκώς σκοτισμένος, θα προκαλέσει συντριβή, θα φέρει μετάνοια, θα οδηγήσει τον αμαρτωλό στο πετραχήλι του Πνευματικού.

  Με το Μυστήριο της Μετανοίας και Εξομολογήσεως «δίδεται» η συγχώρησις όλων των αμαρτημάτων. Δια της αφέσεως αυτής επανέρχεται ο μετανοήσας αμαρτωλός χριστιανός στην κατάσταση της εν Χριστώ ζωής. Όλες οι αμαρτίες, μικρές ή μεγάλες, θανάσιμες ή ασυγχώρητες, εξαλείφονται. Μόνον η αμετανοησία είναι η ασυγχώρητος και χαρακτηρίζεται ως βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος: «Πάσα αμαρτία και βλασφημία αφεθήσεται τοις ανθρώποις, η δε του Πνεύματος βλασφημία ουκ αφεθήσεται τοις ανθρώποις………..ούτε εν τω νυν αιώνι ούτε εν τω μέλλοντι» (Ματθ. ιβ΄, 31-32).

  Οι Πατέρες μας λέγουν ότι η βλασφημία ταυτίζεται με την αμετανοησία, διότι το Άγιον Πνεύμα είναι Αυτό που χορηγεί την σώζουσα Τριαδική Χάρη. Άρα, αμετανοησία σημαίνει άρνηση της θείας Χάριτος, που σώζει, λυτρώνει, δικαιώνει και αγιάζει. Γι’ αυτό και αυτή η άρνηση αποτελεί προσβολή και βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος. Η αμετανοησία είναι ασυγχώρητη, διότι η Θεία Χάρις, που οδηγεί τον αμαρτωλό στην μετάνοια, δεν ενεργεί αυθαίρετα, αλλά ζητεί και την ανθρώπινη συγκατάθεση και συνεργασία. Εσύ Θεέ μου, με συγχωρείς, ναι, αλλά πρέπει να το θέλω και εγώ. Εσύ θυσιάστηκες επάνω στο Σταυρό, ναι, αλλά πρέπει και εγώ να σου πω «μνήσθητί μου, Κύριε εν τη Βασιλεία σου σου» σαν τον ληστή, για να ακούσω το λελυμένος και συγκεχωρημένος…» και το «σήμερον μετ΄ εμού έση εν τω Παραδείσω». Με την κάθε αμαρτία, την μικρή ή την μεγάλη, απομακρυνόμεθα από τον Χριστό, που είναι η όντως Ζωή, και έτσι εκπίπτουμε της Θείας Χάριτος, οπότε ακολουθεί ο σκοτισμός του νου και η νέκρωσις των πνευματικών δυνάμεων. Αυτό σημαίνει ότι η αμαρτία δεν είναι μια λανθασμένη ή μια άτοπη κίνησις, που κάνει ο άνθρωπος και που για να την διορθώσει χρειάζεται μια τυπική «συγνώμη». Δεν είναι «μας έσπρωξαν, μας ζήτησαν συγνώμη και έληξε!». Όχι!!! Η αμαρτία είναι κίνηση αντίθετη προς το Θέλημα του Θεού. Είναι κίνηση θεομαχίας. Είναι ανταρσία πνευματική κατά του Αγίου Θεού!

  ΤΑ ΕΠΙΤΙΜΙΑ
  Μετά την Εξομολόγηση επιβάλλονται μερικές φορές κάποια επιτίμια, όπως: αποχή από την Θεία Κοινωνία, νηστείες, γονυκλισίες, ελεημοσύνες, προσευχές, μελέτη της Αγίας Γραφής….Αυτά δεν εξαλείφουν τις αμαρτίες ούτε έχουν ποινικό χαρακτήρα. Δεν καταδικάζουμε και δεν τιμωρούμε κανέναν. Η ιερά Εξομολόγηση είναι έργο απείρου φιλανθρωπίας του Αγίου Θεού. Ποινικό και «λογιστικό» χαρακτήρα αποδίδουν στα επιτίμια εσφαλμένα, κακόδοξα και αιρετικά μόνον οι Παπικοί. Τα επιτίμια στην Ορθόδοξη Εκκλησία έχουν παιδαγωγικό χαρακτήρα και επιβάλλονται τρόπον τινά σαν φάρμακα προς θεραπεία. Είναι η θεραπευτική αγωγή του γιατρού, για να σώσει τον άρρωστο.

  Η ΤΑΞΙΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΟΟΥΝΤΩΝ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

  Κατά τους πρώτους αιώνας, σ’ όσους αμάρταναν θανάσιμα, η Εκκλησία για να σώσει τις ψυχές τους, παιδαγωγικά, τους έβαζε βαριά επιτίμια και κανόνες. Αυτοί ήσαν οι «μετανοούντες» και εχωρίζοντο σε διάφορες κατηγορίες, που ήσαν οι εξής:

• Πρώτον: Οι αφοριζόμενοι ήαφορισμένοι.
• Δεύτερον: Οι προσκλαίοντες και χειμαζόμενοι.

  Επρόκειτο για χριστιανούς με θανάσιμα αμαρτήματα, που παρέμεναν έξω από τον ναό, στο ύπαιθρο, χειμώνα-καλοκαίρι (με χιόνια, με βροχές, με κρύο, με χαλάζι ή με πολλή ζέστη), και ζητούσαν από τους εισερχομένους χριστιανούς, με πολλά δάκρυα, γονατιστοί, να προσευχηθούν να τους συγχωρήσει ο Θεός. Δεν έπαιρναν ούτε Αντίδωρο.

• Τρίτον: Οι υποπίπτοντες.

  Οι «υποπίπτοντες» ήσαν συνεχώς γονατιστοί μέσα στον ναό, ακόμη και τις Κυριακές. Λόγω του πλήθους των αμαρτημάτων τους εδέχοντο μόνο την ευλογία του επισκόπου -αν υπήρχε- ή του ιερέως που λειτουργούσε, και αναχωρούσαν μαζί με τους Κατηχουμένους από την Εκκλησία.

• Τέταρτον: Οι συνιστάμενοι.

  Συνιστάμενοι είναι σήμερα οι περισσότεροι χριστιανοί που έχουν κανόνα να μην κοινωνούν. Συμμετέχουν στην Θεία Λειτουργία μέχρι το τέλος και παίρνουν μόνο Αντίδωρο.

  • Πέμπτον: Προς μια νέα «τάξη μετανοούντων».

  Κατά την άποψη πολλών ευλαβών και αξιοσεβάστων Επισκόπων και Πρεσβυτέρων της Εκκλησίας μας, επιβάλλεται από τις σημερινές συνθήκες η δημιουργία μιας νέα τάξης μετανοούντων, οι οποίοι έχουν άμεση ανάγκη κατηχήσεως και επανευαγγελισμού. Σ’ αυτούς θα συγκαταλέγονται: οι αδιάφοροι, οι χλιαροί, οι ακατατόπιστοι, οι αγνοούντες, οι σκληρόκαρδοι, οι αμφιβάλλοντες, οι ολιγόπιστοι, οι κακόπιστοι, οι απειθάρχητοι και τόσοι άλλοι…δηλαδή όλοι μας! Διότι σχεδόν όλοι μας ελάχιστα πράγματα από την πίστη μας γνωρίζουμε, σχεδόν τίποτε απ’ αυτήν και τα Μυστήριά της. Είμεθα μεν βαπτισμένοι, αλλά ακατήχητοι και ακατατόπιστοι.

  Που βρίσκεται όμως το λάθος; Μήπως το κακό έχει ξεκινήσει πριν από εκατοντάδες χρόνια; Μήπως οφείλεται στην από τότε μέχρι και των ημερών μας αμέλεια των κληρικών όλων των βαθμίδων, που εγκατέλειψαν τις ψυχές των χριστιανών – όχι όλων – στην αμάθεια και στις προλήψεις, και μάλιστα όταν οι χριστιανοί μας ακόμη ήσαν συγκεντρωμένοι σε μικρές ενορίες; μήπως στην αδιαφορία και στο κακό παράδειγμα του οικογενειακού περιβάλλοντος; μήπως στα άθλια πρότυπα της διεφθαρμένης κοινωνίας και στα ΜΜΕ με την κακή πληροφόρηση και την θεομαχία τους; Ασφαλώς θα υπάρχουν και πολλές άλλες αιτίες, που δεν είναι του παρόντος.

  ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΤΡΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΙ ΤΟΥ

  Ειδική εγκύκλιος του Οικουμενικού Πατριαρχείου εκδοθείσα το 1887 τονίζει ότι το αξίωμα της πνευματικής πατρότητος χορηγείται μόνον «τοις αμέμπτως εν πάσι βιώσασι και αξίους εαυτούς εν τη Ιερωσύνη αναδειξαμένοις και δυναμένοις σώζειν και επιστρέφειν ψυχάς από πλάνης οδού αυτών».

  Το ύψος του αξιώματος, το μέγεθος της αποστολής του Πνευματικού – εξομολόγου και οι τεράστιες δυσκολίες που συνοδεύουν και συνδέονται με το έργο του, καθιστούν απόλυτα αναγκαίον οι επίσκοποι της Ελλαδικής Εκκλησίας να επιδεικνύουν μεγίστη προσοχή, όπως το συνιστά ο Μέγας Βασίλειος, και «μετά δοκιμασίας πλείονος» να αναθέτουν σε δεδοκιμασμένους κληρικούς το μεγάλο λειτούργημα της Ιεράς Εξομολογήσεως.

  Γι’ αυτό θεωρείται απαραίτητος η ειδική χειροθεσία και το Ενταλτήριον των Επισκόπων γράμμα, διότι «ου πάντων εστίν οδηγήσαι και ετέρας ψυχάς, αλλ’ οις εδόθη η θεία διάκρισις» κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Σιναϊτη.

  Ο Πνευματικός, είτε άγαμος είτε έγγαμος, οφείλει να ζη πνευματικά, κατέχοντας «τα χαρίσματα τα κρείτονα» (Α΄ Κορ. ιβ΄, 31). Να είναι άγιος!!! Δηλαδή το κατά δύναμιν καθαρός και αμόλυντος, αφού – κατά τον άγιον Συμεών τον Νέο Θεολόγο – άγιος και Πνευματικός πατήρ ταυτίζονται, διότι δεν μπορεί ο ιερεύς να είναι άγιος χωρίς προηγουμένως να έχει γίνει πνευματικός, δηλαδή μέτοχος του Παναγίου Πνεύματος.

  Ο δε όσιος Θεόγνωστος τονίζει επιγραμματικά ωρισμένα πράγματα, που πρέπει να μας βάλουν σε σοβαρές σκέψεις: «Αν δεν σου αποκαλύφθηκε από το Άγιο Πνεύμα ότι είσαι δεκτός, συ ο ιερεύς, σαν μεσίτης Θεού και ανθρώπων, ως ισάγγελος στην ψυχή και στο σώμα, ΜΗΝ τολμάς να τελής τόσο ριψοκύνδυνα και άφοβα την φρικτή και πάναγνη ιεροτελεστία των θείων Μυστηρίων, την οποία και οι Άγγελοι σέβονται και πολλοί από τους Αγίους την απέφυγαν, σαν πανάχραντη, από μεγάλη ευλάβεια».

  Αν δεν έχουμε αυτήν την ειδική πληροφορία που μας τονίζει ο όσιος Θεόγνωστος, πως θα ανταποκριθούμε «μεστοί όντες παθών» στις πολλαπλές και δυσβάστακτες απαιτήσεις λυτρωτικής αγωγής των ψυχών στο Μυστήριο της Μετανοίας και εξαγορεύσεως των λογισμών, που κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο είναι «τέχνη τεχνών και επιστήμη επιστημών»;

  Γι’ αυτό ο Πνευματικός – ιερεύς πρέπει να μαθητεύη συνέχεια και με κάθε επιμέλεια στο «σχολείο» του Αγίου Πνεύματος! Και το Άγιο Πνεύμα, ως «πτυχίο»αυτού του «σχολείου», δεν δίδεται παρά σ’ όσους είναι πρόθυμοι να υποβληθούν σε κόπους και θυσίες, να υποστούν θλίψεις και να χύσουν ιδρώτα, δηλαδή να καταβάλουν το τίμημα της πίστεως και των έργων της. Αφού «άνευ κόπων και πόνων πολλών και ιδρώτων, βίας τε και στεναχωρίας και θλίψεως, ουδείς διήλθε τον σκοτασμόν της ιδίας συτού ψυχής, ουδέ το Φως του Πανάγιου Πνεύματος εθεάσαντο», τονίζει ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος.

  Τότε, πως είναι δυνατόν να «άρχη ψυχών» ο κληρικός δια της ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΤΡΟΤΗΤΟΣ,αφού, ως γνωστόν, κατά τον άγιον Ιωάννη τον Χρυσόστομον, «το άρχειν ψυχών επιπονώτερον πάντων εστίν»; Γι’ αυτό και ο Πνευματικός δεν πρέπει να είναι τυχαίος, αλλά να εκλέγεται με προσοχή από τους Επισκόπους, που αγωνίζονται φιλότιμα για την πνευματική οικοδομή του ποιμνίου τους. Πάντως ο πνευματικός πρέπει να κοσμήται από την Χάρη της διακρίσεως, αγάπης και υπομονής και να κατέχη τα μυστικά του αοράτου πολέμου από τους δαίμονες και του ορατού από τα πάθη και τις αδυναμίες.

  Γι’ αυτό και το έργο της ιεράς Εξομολογήσεως είναι δυσχερέστατο, υπευθυνο, επίπονο και λίαν επώδυνο. Η επιπολαία και ανεύθυνη αντιμετώπισις των θανάσιμων αμαρτημάτων των εξομολογουμένων, όπως και η υπερβολική και αδιάκριτη αυστηρότητα προς τους αμαρτήσαντας, μέχρι και εκδιώξεώς των από το εξομολογητήριο, μπορούν να κολάσουν και την ψυχή του Πνευματικού πατρός και του εξομολογουμένου.

  Ο πολλαπλασιασμός των χριστιανών εκάστης Μητροπόλεως ηνάγκασε τον Επίσκοπό της να βοηθήται στο Μυστήριο της Μετανοίας και Εξομολογήσεως και από τους πρεσβυτέρους. Πό τα μέσα του 3ου αιώνος βλέπουμε να υπάρχη «πρεσβύτερος απί της μετανοίας» (Σωκράτους, Αποστολικός κανόνας ΝΒ, P.G. 67,613-616).

  Μυστήριο Μετανοίας – Εξομολογήσεως δεν έχουν οι Προτεστάντες, οι οποίοι ουδέποτε εξομολογούνται. Δεν δέχονται καθόλου τα λόγια του Κυρίου με τα οποία ίδρυσε το Μυστήριο και έδωσε αυτή την εξουσία της αφέσεως στους Μαθητές Του και Αποστόλους και αυτοί με την σειρά τους στους διαδόχους τους. Για να λύσουν όμως τα έντονα ψυχολογικά προβλήματα που δημιουργούνται από τις ενοχές της συνειδήσεως, έχουν αναπτύξει την Pastoral Psychology (την Ποιμαντική Ψυχολογία).

  Στην ίδια όμως περίπτωση ανήκουν κι όλοι εκείνοι από τους Ορθοδόξους χριστιανούς που από μόνοι τους έχουν καταργήσει την ιερά Εξομολόγηση, ισχυριζόμενοι ή ότι δεν έχουν αμαρτίες και είναι καλοί άνθρωποι ή ότι εξομολογούνται μπροστά στην εικόνα του Χριστού! Μη μου πείτε ότι θα πάτε στην εικόνα να ζητήσετε συγνώμη και θα σας απαντήσει η εικόνα! Σας είπε καμιά εικόνα ποτέ «λελυμένος και συγκεχωρημένος» είσαι; δεν συγχωρούν οι εικόνες, μόνο το πετραχήλι του Πνευματικού, που είναι διάδοχος των Αποστόλων.

  Αυτήν την εξουσία να συγχωρεί τις αμαρτίες την είχε ο Κύριος ως Θεός. Γι’ αυτό έλεγε «αφέωνταί σοι αι αμαρτίαι σου…ίνα δε ειδήτε ότι εξουσίαν έχει ο Υιός του ανθρώπου αφιέναι επί της γής αμαρτίας…(Μαρκ. β΄, 5 και 10-11)

  Ο Κύριος την μεταβίβασε στους Αποστόλους και αυτοί στους Επισκόπους και δι’ αυτών στους πρεσβυτέρους. Έτσι λοιπόν η αγία μας Εκκλησία, μέσα από την Αποστολική διαδοχή, πήρε από τον Κύριο και Θεό και Σωτήρα ημών Ιησού Χριστό την εξουσία να συγχωρεί αμαρτίες.

  ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ

  Από την πείρα μου έχω διαπιστώσει ότι πολλοί από τους εξομολογουμένους προσέρχονται με πνεύμα ψυχαναλύσεως και όχι για να λάβουν την Χάρη του Θεού και την άφεση των αμαρτιών. Γι’ αυτό απαιτούν διάλογο, διάθεση πολλού χρόνου για συζήτηση, με λεπτομέρειες, που παίρνουν πολλές φορές την μορφή κουτσομπολιού, κατακρίσεως και το κυριότερο αποδίδουν ευθληνη στους άλλους.

  Στην ψυχανάλυση μπορείς να αποδώσεις στους άλλους εύθηνη, γιατί το αισθάνεται ως ανάγκη η ψυχή σου. Στην ιερά Εξομολόγηση όμως την ευθύνη θα την πάρεις εσύ για να ξαλαφρώσεις. Σημασία δεν έχει κάτω από ποιες συνθήκες έγινε η πτώση. Σημασία έχει η αναγνώριση του λάθους. Μπορεί όλες οι συνθήκες να ήταν αρνητικές, αλλά όταν αναγνωρίσεις ότι φταις, τότε απαλλάσσεσαι από το βάρος την ενοχής, διαφορετικά το παίρνεις μαζί σου.

  Όταν ο εξομολογούμενος πέφτει στα γόνατα και καταφεύγει στο πετραχήλι του Πνευματικ, συντρίβεται, κλαίει και ζητά συγχώρηση, τότε έρχεται η ευσπλαχνία του Αγίου Θεού μέσα από το πρόσωπο του ιερέως, ο οποίος με πολύ συμπόνια και αγάπη σκύβει στο μετανοημένο αμαρτωλό άνθρωπο, του λέει τον παρηγορητικό λόγο και του χαρίζει την άφεση από τον Θεό, κι έτσι ο άνθρωπος φεύγει λυτρωμένος, σωσμένος, ανάλαφρος, ειρηνικός και χαρούμενος. Η όψις του γίνεται φωτεινή και πολλές φορές αισθάνεται μια ανεξήγητη σωματική και ψυχική ελαφρότητα.

  Αυτό το φαινόμενο είναι ένα ψυχικό βίωμα ελευθερίας και λυτρώσεως, το οποίο κανένας ψυχαναλυτής δεν μπορεί να το προσφέρει στον βασανιζόμενο από ποικίλες καταστάσεις και ενοχές άνθρωπο.

  Αλλά και αυτοί που εξομολογούνται συχνά, διατρέχουν ένα μικρό κίνδυνο (φαίνεται μικρός αλλά δεν είναι): να καταντήσει η Εξομολόγησή του μια ξηρά συνήθεια, ένας ξηρός τύπος, μια άγονη απαρίθμηση των αμαρτημάτων τους, χωρίς συντριβή. Όχι συναισθηματισμούς και κροκοδείλια δάκρυα, αλλά αληθινή μετάνοια θέλει ο Θεός! Γι’ αυτό πολλές φορές μετά από μια τέτοια ξηρά απαρίθμηση των αμαρτημάτων επαναλαμβάνουμε τα ίδια και τα ίδια!

  Πρέπει να είναι η Μετάνοιά μας μια βαθιά συντριβά στα πόδια του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, απ’ όπου εν συνεχεία θα ριφθούμε στην ανοικτή και σπλαχνική αγκαλιά Του.

  Θα κάνουμε εξαγόρευση των πτώσεών μας και ασφαλώς θα εκθέσουμε και τα προβλήματα και τις αγωνίες μας μέσα στην οικογένεια, τις πνευματικές μας ανησυχίες, τον αβάστακτο πόνο μας για την για την απομάκρυνση των παιδιών μας από την Εκκλησία, τις οικογενειακές μας συγκρούσεις και τραγωδίες, τις επιπτώσεις από τους χωρισμούς και τα διαζύγια, τους προβληματισμούς μας για την έκπτωση των ηθικών αξιών της ζωής και όλα εκείνα που κυριολεκτικώς τραυματίζουν θανάσιμα την ψυχή μας.

  Γι’ αυτό και ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος συνιστά: αποκαλύψτε στον Πνευματικό Ιερέα και τα πιο απόκρυφα μέρη της ψυχής σας, τις ανησυχίες σας και τα μεγάλα μυστικά της καρδιάς σας, με τον ίδιο τρόπο που φανερώνει ο άρρωστος στον γιατρό τα κρυφά τραύματά του, κι έτσι μόνο θα πάρετε την γιατρειά σας.

  Στην Εξομολόγηση αφήνουμε την δική μας γνώμη στην άκρη. Γιατί καμιά φορά εξομολογούνται μερικοί και λένε: «Ξέρεις, πάτερ, έχω την γνώμη…» τι θα πει έχω την γνώμη; Αυτό είναι σαν να λέμε: «Θεέ μου, Εσύ καλά τα λες, αλλά εγώ όμως έχω αυτήν την γνώμη πως έτσι πρέπει να γίνει»!!!

  Λοιπόν, σκύβοντας το κεφάλι δεχόμαστε με υπακοή την γνώμη και την συμβουλή της Εκκλησίας, όπως δίδεται από το στόμα του Πνευματικού. Η προτροπή και η απόφαση του Πνευματικού ιερέως είναι η φωνή του Θεού, είναι το θέλημά Του, είναι η εντολή Του, είναι η αγάπη Του.

  Πηγαίνοντας στην ιερά Εξομολόγηση εκτός από την συντριβή πρέπει να μας κατέχει ο θείος φόβος και η ελπίδα. Θείος φόβος επειδή αμαρτήσαμε, επειδή λυπήσαμε τον Θεό, επειδή αυτοκτονούμε με την αμαρτία. Πρέπει να μας διακατέχει αυτός ο θείος φόβος, γιατί είμεθα ένοχοι, φταίχτες, ολιγόπιστοι, δίψυχοι, δειλοί, αμετανόητοι αμαρτωλοί… συντριβή πιθανόν να έχωμε, διότι αισθανόμαστε την αγριότητά μας, αλλά χρειάζεται και η ελπίδα ότι θα συγχωρηθούμε, ότι θα ξεπλυθούμε αν και ανάξιοι, θα γίνουμε και πάλι παιδιά του Θεού. Θα μας ανοιχθούν οι θείες αγκαλιές και από το στόμα του ουράνιου Πατρός και Θεού θα ακούσουμε: Ντύστε αυτό το παιδί μου την στολή την πρώτη και βάλτε του στο χέρι το δακτυλίδι της υιοθεσίας και σανδάλια στα πόδια του, αφού προηγουμένως λούσετε και καθαρίσετε αυτό. Διότι «ο υιός μου ούτως νεκρός ην και ανέζησε, απολωλός ην και ευρέθη». Νεκρός από την αμαρτία, που αναστήθηκε με την μετάνοια. Δεν προσερχόμεθα όμως με την διάθεση της υπακοής ούτε και με πνεύμα τεταπεινομένο και συντετριμμένο στον Πνευματικό, αλλά προβάλλουμε αιτήματα και γνώμες σαν να μας έχει οποχρεώσει ο Θεός. Εμείς έχουμε υποχρέωση σ’ Αυτόν!!! Εμείς είμαστε οι κατάδικοι κι Αυτός έρχεται στην δική μας θανατική καταδίκη και σταυρώνεται για μας και μας ελευθερώνει δωρεάν κι έχουμε απαιτήσεις από τον Θεό… η Μετανοία είναι ανάστασις, είναι ζωή, είναι φως, είναι η χαρά της Εκκλησίας, είναι η χαρά των Αγγέλων, είναι η χαρά των Ουρανών, είναι η χαρά του Κυρίου μας.

  Ακόμη παρατηρείται ότι αρκετές φορές οι χριστιανοι που προσέρχονται στην ιερά Εξομολόγηση συμπλέκουν τις αμαρτίες τους κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να είμεθα Τοπογράφοι ή Πολιτικοί Μηχανικοί, Αρχιτέκτονες, Εργολάβοι, Δικηγόροι, Συμβολαιογράφοι, Ποινικολόγοι, Δικαστές, Γιατροί με ειδικότητα Παθολόγου, Χειρούργου, Ογκολόγου, Γυναικολόγου, Ψυχιάτρου ή Κοινωνικοί λειτουργοί ή γραφείο ευρέσεως εργασίας και πλήθος άλλων επαγγελματικών δραστηριοτήτων.

  Η Εκκλησία είναι το κατ’ εξοχήν θεραπευτήριο ψυχών με «διευθυντάς τμημάτων» τους Επισκόπους και βοηθούς γιατρούς τους Πρεσβυτέρους, Άρα το εξομολογητήριο είναι ιατρείο ψυχών. Και δεν θεραπεύονται μόνο οι θανάσιμες πληγές που προκαλούν οι αμαρτίες, αλλά και ότι προκαλεί κατάθλιψη, άγχος, ανασφάλεια, ανησυχία, φοβίες, αγωνίες και άλλες νοσηρές ψυχοσωματικές ταραχές, αρκεί να υπάρχει αληθινή συναίσθηση της αμαρτωλότητος, αληθινή μετάνοια και ειλικρινής Εξομολόγηση μέχρι και λογισμών.

  Αν η ψυχή του μετανοούντος γεμίσει παράκληση από το Πανάγιο Πνεύμα και φωτισμό – Φως από τον Σωτήρα Χριστό, τότε ουδεμία του δαίμονος προσβολή ή της κακίας του κόσμου επίθεσις μπορεί να διαταράξει την ψυχική υγεία που απέκτησε από το λουτρό των δακρύων και της Μετανοίας, είναι επιπλέον μέλος του Σώματος της Εκκλησίας του Χριστού και κοινωνός της Θείας Χάριτος.
  Ακόμη και οι αγωνίες του είδους: πως θα πληρωθούν τα υπέρογκα χρέη μου; ή τι θα κάνω με εκοίνους που δεν πληρώνουν τα κοινόχρηστα ή το ενοίκιο; ή με τον γιο – κόρη μου που δεν θέλει να παντρευτεί, ή με το παιδί μου που έμπλεξε με ναρκωτικά και που είναι πολύ οδυνηρό, ή και το οδυνηρότερο πως θα ξεπεράσω τον αβάστακτο πόνο του χαμού του παιδιού μου, και πλήθος άλλων ακατανόμαστων προβλημάτων, όλα έχουν την λύση του μέσα στο πνευματικό ιατρείο της ιεράς Εξομολογήσεως και της θείας Λατρείας.

  Ο διακριτικός Πνευματικός, ο γεμάτος αγάπη, καλωσύνη, συγκατάβαση, ταπείνωση, θα σκύψει με την Χάρη του Θεού, θα παρηγορήσει θα συγκλαύσηκαι και θα συμπονέσει, προσευχόμενος προς τον Θεό, που είναι όλος Αγάπη, όλος σπλάχνα οικτιρμών, για να δροσίσει και να θεραπεύσει «πάσα νόσον» ψυχής και σώματος και τον βαθύ πόνο της καρδιάς του προσερχομένου εν μετανοία και για να δώσει την λύση των προβλημάτων που καίνε. «Εγγύς ο Κύριος» και το θαύμα ακολουθεί!!!

  Ο παραλογισμός των προληπτικών χριστιανών και προσερχομένων στο εξομολογητήριο χωρίς Μετάνοια είναι ότι θεωρούν τον Πνευματικό ιερέα σαν ένα είδος «μάγου», που με κάποιο «μαγικό ραβδί» θα τους λύσει ως δια μαγείας όλα τα καυτά τους προβλήματα και ειδικά τα συναισθηματικής φύσεως ή και προδοσίας – λιποταξίας συζήγων, ή και αστμφωνίας, γκρίνιας, συγκρούσεων μπροστά στα παιδιά τους και άλλα πολλά.

  Προσωπικά αισθάνομαι μεγάλη δυσκολία στην αντιμετώπιση νέων ή νεανίδων που είναι εξαρτημένοι από τα ναρκωτικά. Οι συμβουλές για προσευχή, νηστεία, εκράτεια, ακκλησιασμό, εξομολόγηση και γενικά για πνευματικό αγώνα σπανίως αποδίδουν καρπούς κυρίως από τους χρήστες.

  Η σύσταση προς τους γονείς και οικείους να οδηγηθούν οι νέοι σε ειδικές κοινότητες απεξαρτήσεως με την ταυτόχρονη συνειδητή αλλαγή τρόπου ζωής και επιστροφής των στην εκκλησία του χριστού με αληθινή μετάνοια (γονέων και οικείων), πτερώνει την ελπίδα κι έρχεται η από Θεού λύση.

  Μερικοί χριστιανοί απαιτούν να τους κάνουμε ερωτήσεις. Μα το εξομολογητήριο δεν είναι ούτε ανακριτική έδρα ούτε δικαστική. Επίσης, εύκολα διακρίνουμε την μεταφορά πτώσεων σε τρίτους, άλλοτε με υπεκφυγές, άλλοτε με δικαιολογίες και άλλοτε με λεπτομερή και πολύλογη περιγραφή αυτών των αμαρτημάτων. Το «είμαι μεγάλος αμαρτωλός» ή «έχω κάνει όλες τις αμαρτίες του κόσμου», αυτή η αόρατη γενικολογία δεν είναι εξομολόγηση. Πρέπει να είμεθα σύντομοι, συγκεκριμένοι και σε κατάσταση αληθινής μετανοίας, δακρύων, συντριβής και απλότητος. Υπάρχουν όμως και κάποιοι ολίγοι ευτυχώς εξομολογούμενοι που μας κάνουν κήρυγμα και καταλήγουν στην απαρίθμηση της «καλής» τους διαγωγής και των «καλών» τους έργων!!!

  Εν τούτοις, παρά τα πολλαπλά σύγχρονα προβλήματα στο μυστήριο της Εξομολογήσεως βρίσκουν ανακούφιση και λύτρωση μυριάδες ψυχές πιστών ορθοδόξων χριστιανών σε όλο τον κόσμο. Εδώ οφείλω να αναφέρω την ομολογία πολλών πνευματικών και να τελείως το πενιχρό αυτό πόνημα: όταν ο Πνευματικός βιώνει τον φωτισμό της Θείας Χάριτος, τότε ο ουρανός κάνει θαύματα… Ο πνευματικός αλλοιώνεται από την Θεϊκή ενέργεια και «ορά» ακατάληπτως και την καλή αλλοίωση της ψυχής του προσερχομένου εν μετανοία στην εξομολόγηση.

  Και μην ξεχνούμε: «χαρά γίνεται εν τω ουρανώ επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι». Αμήν.   (ecclesia.gr)

51. Όταν λοιπόν διαπράξεις αμαρτία, μην περιμένεις την εκ μέρους άλλου κατηγορία, αλλά πριν να κατηγορηθείς κατηγόρησε εσύ τον εαυτό σου για τις πράξεις σου. Διότι εάν άλλος σε ελέγξει, τότε το κατόρθωμα δεν είναι αποτέλεσμα της δικής σου εξομολογήσεως, αλλά η διόρθωση επέρχεται ως αποτέλεσμα της κατηγορίας εκείνου. Εξομολόγηση δηλαδή δεν είναι το να κατηγορούμε τον εαυτό μας ύστερα από τον έλεγχο των άλλων, αλλά πρώτοι εμείς να κατηγορήσουμε τον εαυτό μας και να μην περιμένουμε τον έλεγχο εκ μέρους άλλων. Διότι ο Πέτρος, ύστερα από τη φοβερή εκείνη άρνηση (τότε που αρνήθηκε πως γνωρίζει τον Κύριο), επειδή αμέσως αναγνώρισε την αμαρτία του και χωρίς κανείς να τον κατηγορήσει, και το έγκλημά του ομολόγησε και πικρά έκλαψε, τόσο τέλεια καθαρίστηκε από την άρνησή του, ώστε έγινε πρώτος από όλους τους Αγίους Αποστόλους και σε αυτόν εμπιστεύθηκε ο Κύριος ολόκληρη την οικουμένη.

52. Εάν δηλαδή ο Ιερέας έλαβε εξουσία να συγχωρεί τις αμαρτίες, τις οποίες διαπράττουμε προς τον Θεό, πολύ περισσότερο θα μπορέσει να μας απαλλάξει και να εξαφανίσει τις αμαρτίες, τις οποίες κάνουμε προς τους ανθρώπους. Άρχων είναι και ο Ιερέας και μάλιστα άρχων περισσότερο σεβαστός και από τον βασιλιά. Διότι οι Ιεροί Κανόνες και αυτήν την κεφαλή του βασιλιά την υπέταξαν στα χέρια του Ιερέα. Και όταν παραστεί ανάγκη για να ζητηθεί η Βοήθεια του Θεού, ο βασιλιάς καταφεύγει προς τον Ιερέα και όχι ο Ιερέας προς τον βασιλιά.

53. Εάν ο Θεός δεν κατέβασε Αγγέλους από τον ουρανό για να τους κάνει διδασκάλους των ανθρώπων, το έκανε για να μη μας επιτιμούν (για να μη μας κάνουν παρατηρήσεις) συχνότερα και αυστηρότερα οι Άγγελοι, λόγω της υπεροχής της δικής τους φύσεως και λόγω των αδυναμιών τις οποίες έχουμε εμείς ως άνθρωποι. Αντί των Αγγέλων μας έδωσε ως διδασκάλους και Ιερείς ανθρώπους θνητούς, έχοντας τις ανθρώπινες αδυναμίες, ώστε ο κίνδυνος να υποπέσουν και αυτοί στα ίδια σφάλματα να συγκρατεί τη γλώσσα και τη δικιά τους, αλλά και εκείνων που τους ακούνε, και να μην ελέγχουν τους άλλους αυστηρότερα από όσο πρέπει.

54. Για ποιον λόγο τα είπα όλα αυτά; Για να μην λέτε ότι «εσύ επειδή δεν έχεις αμαρτίες, επειδή είσαι απαλλαγμένος από τον ψυχικό πόνο που αισθάνεται κανείς από την επιτίμηση του Ιερέα, με μεγαλύτερη τόλμη προξενείς σε εμάς (στην ψυχή μας) πληγή». Πρώτος όμως αισθάνομαι εγώ τον πόνο, διότι και εγώ ως άνθρωπος υπόκειμαι στα ίδια αμαρτήματα. «Όλοι είμαστε ένοχοι για τις πράξεις μας» (Σοφία Σειράχ, 8, 5) και «ποιος είναι εκείνος που μπορεί να καυχηθεί ότι έχει αγνή καρδιά;» (Παροιμίες Σολομώντος, 20, 9).

55. Ώστε δεν σας ελέγχω επειδή μου αρέσει να επικρίνω τα αμαρτήματα των άλλων, ούτε κινούμενος από απανθρωπιά, αλλά από το μεγάλο ενδιαφέρον μου για σας. Διότι όταν μεν πρόκειται για τους γιατρούς οι οποίοι θεραπεύουν τα σώματα, εκείνος μεν ο οποίος προξενεί την πληγή, τίποτα δεν αισθάνεται από αυτήν, και ο μόνος ο οποίος σπαράσσεται από τον πόνο είναι ο υφιστάμενος την εγχείρηση. Όταν όμως πρόκειται για τους Πνευματικούς (Ιερείς Εξομολόγους), οι οποίοι έχουν ως αποστολή να θεραπεύουν τα ψυχικά τραύματα, δεν συμβαίνει το ίδιο, εκτός βεβαίως εάν κάνω λάθος, κρίνοντας από τον εαυτό μου το τι συμβαίνει στους άλλους Πνευματικούς. Πρώτος υποφέρει ψυχικά ο Πνευματικός, όταν επιτιμά τους άλλους για τα αμαρτήματά τους. Διότι δεν πονάμε τόσο πολύ όταν ελεγχόμαστε από τους άλλους, όσο υποφέρουμε όταν ελέγχουμε τους άλλους για τις αμαρτίες τους, για τις οποίες εμείς είμαστε υπεύθυνοι.

56. Θέλετε να μάθετε πόσο σπουδαίο κατόρθωμα είναι το να θυμάται κανείς τα αμαρτήματά του; Όταν πρόκειται να δαπανήσουμε χρήματα, αφού σηκωθούμε από το κρεβάτι, προτού να τα διαθέσουμε για κάποια αγορά ή να τα μεταχειριστούμε για κάποια δημόσια ή ιδιωτική συναλλαγή, αφού καλέσουμε τον διαχειριστή μας ζητάμε λογαριασμό για όσα δαπανήθηκαν προηγουμένως, για να δούμε τι δαπανήθηκε κακώς και τι ξοδεύθηκε καλώς, και επίσης πόσο υπόλοιπο έχει μείνει. Και αν δούμε ότι το περίσσευμα είναι μικρό, προσπαθούμε με κάθε τρόπο να βρούμε τρόπο κέρδους, μην τυχόν και χωρίς να το αντιληφθούμε πεθάνουμε από την πείνα.

57. Αυτό λοιπόν πρέπει να κάνουμε και για τις πράξεις μας, και αφού εξετάσουμε τη συνείδησή μας, ας συζητήσουμε μαζί της περί των λόγων μας (για το τι λόγια έχουμε πει), περί των πράξεών μας, περί των σκέψεών μας, ας εξετάσουμε τι δαπανήθηκε από όλα αυτά ορθώς (για το καλό) και τι ξοδεύτηκε προς βλάβη δική μας, ποιος λόγος μας σπαταλήθηκε για ονειδισμούς (για να χλευάσουμε τους άλλους), για αισχρολογίες, για ύβρεις, ποια σκέψη κίνησε τον οφθαλμό μας σε ακολασία, ποιος λόγος μας έγινε πράξη από τα χέρια μας, από τη γλώσσα μας ή και από το βλέμμα μας ακόμα προς δική μας ζημιά (δηλαδή ποια άσχημα λόγια που είπαμε μας οδήγησαν σε άσχημες πράξεις). Και ας φροντίσουμε να σταματήσουμε κάθε άσκοπη δαπάνη, αντί δηλαδή εκείνων που δαπανήσαμε για το κακό (π.χ. αντί των κακών λόγων μας, των κακών πράξεών μας, κλπ.), για να αποκομίσουμε κάποιο άλλο (καλό) κέρδος, τώρα να δαπανήσουμε όλα όσα πρέπει για το καλό, να προσφέρουμε ευχές αντί να λέμε τα άσχημα και περιττά και άσκοπα λόγια που λέγαμε, να κάνουμε ελεημοσύνες και νηστείες αντί να κινούμε σε ακολασία τα βλέμματά μας.

58. Διότι εάν πρόκειται να ξοδεύουμε ασκόπως (να αμαρτάνουμε δηλαδή), εάν πρόκειται να μην αποταμιεύουμε ούτε να αποθησαυρίζουμε κανένα αγαθό έργο προς ωφέλειά μας, τότε αφού περιέλθουμε στην μεγαλύτερη πείνα (στην ψυχική πείνα), χωρίς να το καταλάβουμε, θα στείλουμε οι ίδιοι την ψυχή μας στην αιώνια κόλαση. Και είναι ασύγκριτα καλύτερο να ανταλλάξουμε την πρόσκαιρη κατάνυξη και τον οδυρμό (τις θλίψεις δηλαδή που θα μας βρουν στη ζωή αυτή, κάνοντας το Θέλημα του Θεού), με τα αιώνια αγαθά και την ατελείωτη Θεία ηδονή, παρά να περάσουμε γελώντες (καλοπερνώντας και αδιαφορώντας για τη Σωτηρία μας) την πρόσκαιρη αυτή ζωή και να απέλθουμε εκεί, όπου θα κολασθούμε αιώνια!

59. Εάν ο Παύλος, ο τόσο μεγάλος και τόσο σπουδαίος, ο οποίος διέτρεξε την οικουμένη ολόκληρη σα να είχε φτερά, ο οποίος αποδείχθηκε ανώτερος των αναγκών του σώματος, ο οποίος αξιώθηκε να ακούσει τα άρρητα (ανεκδιήγητα) εκείνα λόγια (όταν ενώ ακόμα βρισκόταν στη ζωή αυτή, ο Κύριος τον μετέφερε στον Παράδεισο για να θαυμάσει τα Μεγαλεία Του), λόγια τα οποία μέχρι σήμερα κανείς άλλος δεν άκουσε, εάν λοιπόν αυτός όταν έγραφε έλεγε «ταλαιπωρώ το σώμα μου και το μεταχειρίζομαι ως δούλο, μήπως εγώ ο οποίος κήρυξα σε άλλους και έλαβα τα βραβεία, αποδειχθώ ανάξιος βραβείου» (Α’ προς Κορινθίους Επιστολή, 9, 27), τι μπορούμε να πούμε εμείς, οι οποίοι σηκώνουμε το βάρος τόσων αμαρτημάτων και εκτός αυτού επιδεικνύουμε τόση αδιαφορία για την απαλλαγή μας από αυτά; Μήπως ο πόλεμος αυτός έχει ποτέ διακοπή; Πάντοτε πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και ξύπνιοι και ουδέποτε να μένουμε ήσυχοι, διότι δεν είναι ορισμένος (δεν μας είναι γνωστός) ο χρόνος της εναντίον μας επιθέσεως, από τον εχθρό μας τον διάβολο.

orthodoxfathers.com

*  Η Εκκλησία έχει δύο τρόπους καθοδηγήσεως των ψυχών: Την ακρίβεια και την οικονομία. Τα ζητήματα, που επιδέχονται οικονομία, ο Πνευματικός πρέπει να τα χειρίζεται με προσοχή, προσευχή και διάκριση, ώστε να προκύπτη ωφέλεια και όχι βλάβη. Στα ζητήματα όμως, που δεν είναι επιδεκτικά οικονομίας, να είναι αυστηρότατος, για να μη κατακριθή εν ημέρα Κρίσεως ως θεομάχος.

* * *

* Ο Πνευματικός κατά το Μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως έχει τη δυνατότητα να κάνη οικονομία και συγκατάβαση μέσα στα όρια των Ιερών Κανόνων, δηλαδή μέχρι εκείνου του σημείου, που δεν θα βλάψη τον εξομολογούμενο. Διότι η οικονομία δεν γίνεται, για να επαναπαυθή και να παραμείνη ο εξομολογούμενος στις πτώσεις του, αλλά για να παρακινηθή να τις ξεπεράση.

* * *

* Υπάρχουν ζητήματα στην Εξομολόγηση, για τα οποία ο Πνευματικός πρέπει να χρησιμοποιήση και το μέτρο της συγκαταβάσεως και οικονομίας, προκειμένου να φέρη τον εξομολογούμενο στην οδό της σωτηρίας. Υπάρχουν όμως και άλλα ζητήματα, στα οποία δεν μπορεί κατ’ ουδένα λόγο να γίνη οικονομία. Για παράδειγμα δεν χωρεί συγκατάβαση, αν ο εξομολογούμενος εμμένει στη μνησικακία, ζητά εκδίκηση, δεν συγχωρεί αυτόν, που του έφταιξε, είτε δίκαια, είτε άδικα. Δεν μπορεί ακόμη να γίνη συγκατάβαση σ’ αυτόν, που επιμένει αμετανόητα σε αιρετικά φρονήματα ή και δεν πείθεται να αποχωρήση από αντιχριστιανικές μυστικές θρησκείες, όπως είναι π.χ. η Μασσωνία. Είναι επίσης τελείως ανεπίδεκτα οικονομίας τα κωλύματα Ιερωσύνης. Δεν επιτρέπεται δηλαδή σε καμμία περίπτωση να δοθή συμμαρτυρία, για να προσέλθη στις τάξεις της Ιερωσύνης κάποιος, που έπεσε σε βαριά σαρκικά αμαρτήματα, όπως είναι οι πριν το γάμο του σεξουαλικές σχέσεις, έστω και με αυτήν ακόμη την αρραβωνιαστικιά του, αλλά και κάθε άλλη έξω από τον γάμο του σεξουαλική σχέση, όπως είναι η πορνεία, ή η μοιχεία, ή η αρσενοκοιτία. Οι Πνευματικοί, που συγκαταβαίνουν σε τέτοιες περιπτώσεις και δίνουν συμμαρτυρία, φέρουν τεράστια ευθύνη ενώπιον του Θεού. Αλίμονο και σ’ εκείνους, που κρύβουν τέτοια αμαρτήματα από τον Πνευματικό, για να υποκλέψουν συμμαρτυρία, και να γίνουν αναξίως ιερείς!

* * *

* Ο στόχος του Πνευματικού, όταν εξομολογή, είναι το να κερδηθή ο αμαρτωλός!

* * *

* Πολλοί εγκαταλείπουν τον Πνευματικό τους και προστρέχουν σε άλλο, ο οποίος, όπως λέγουν, τους «αναπαύει» καλύτερα. Χρειάζεται όμως πολλή προσοχή στο θέμα αυτό, διότι όπως δυστυχώς υπάρχει «καλή ανάπαυση», υπάρχει και «κακή ανάπαυση». Αν κάποιος Πνευματικός εξασθενίζη στη συνείδηση του εξομολογουμένου τη σοβαρότητα κάποιων πτώσεών του ή του επιτρέπει να κοινωνή των Αχράντων Μυστηρίων, παρ’ ότι πέφτει σε σοβαρά αμαρτήματα, τέτοιου είδους «ανάπαυση» καταποντίζει, όχι μόνο τον εξομολογούμενο, αλλά και τον Πνευματικό.

* * *

* Τα επιτίμια είναι φάρμακα, που τα επιβάλλει ο Πνευματικός, για να κλείση το τραύμα, και να θεραπευθή η ασθένεια του εξομολογουμένου. Τα επιτίμια προλαμβάνουν την επανάληψη της αμαρτίας. Αν δεν μπη το κατάλληλο επιτίμιο σε κάποια σοβαρή πτώση, είναι πολύ εύκολο αυτή να ξανασυμβή.

* * *

* Οι Ιεροί Κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων είναι εξίσου θεόπνευστοι, όπως ακριβώς θεόπνευστα είναι και τα Δόγματα, τα οποία διευκρίνησαν και διετύπωσαν οι ίδιες εκείνες Άγιες Οικουμενικές Σύνοδοι. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης χαρακτήρισε το «Πηδάλιον» με τα εξής υπέροχα λόγια: «Αύτη η βίβλος είναι η μετά τας Αγίας Γραφάς Αγία Γραφή, η μετά την Παλαιάν και Καινήν Διαθήκην Διαθήκη. Τα μετά τα πρώτα και θεόπνευστα λόγια δεύτερα και θεόπνευστα λόγια. Αύτη εστί τα Αιώνια Όρια, α έθεντο οι Πατέρες ημών, και Νόμοι οι υπάρχοντες εις τον αιώνα και υπέρ πάντας τους εξωτερικούς και βασιλικούς νόμους υπερέχοντες…».

* * *

* Εκείνος, που πραγματικά μετανοεί για την αμαρτία του και έχει γνήσια ταπείνωση, δέχεται αγόγγυστα το επιτίμιο, που έκρινε κατάλληλο να του βάλη ο Πνευματικός. Εκείνος, που γογγύζει για το τυχόν επιτίμιο, που του επιβλήθηκε, αυτός οπωσδήποτε δεν συνειδητοποίησε το μέγεθος της αμαρτίας, στην οποία περιέπεσε, δεν κατανοεί το βάθος του Μυστηρίου της Μετανοίας και Εξομολογήσεως, και με την πρώτη ευκαιρία πάλιν θα ξαναπέση, ίσως και σε χειρότερα.

* * *

* Όπως ο γιατρός δεν πρέπει να ξεγελά τον άρρωστο, κρύβοντάς του τη σοβαρότητα της ασθένειάς του και στερώντας του τα αναγκαία φάρμακα, παρομοίως πρέπει να ενεργή και ο Πνευματικός. Είναι αδύνατο να οδηγή στη σωτηρία τους ανθρώπους, αν στη συνείδησή τους απαμβλύνη και δικαιολογή κάποιες αμαρτίες, που μερικές φορές μπορεί να είναι και θανάσιμες.

* * *

* Ως Γέροντάς σας και Πνευματικός σας, κάθε ημέρα είμαι νοερώς κοντά σας. Μη νομίζετε ότι σας ξεχνώ. Ο Απόστολος Παύλος λέγει. «απών τω σώματι, παρών δε τω πνεύματι» (Α’ Κορ. 5, 3). Δηλαδή νοερώς, με το πνεύμα είμαι παρών, αν και απουσιάζω σωματικά. Ναι! Με τη σκέψη και τις προσευχές μου είμαι πάντοτε πλησίον σας, έστω κι αν σωματικά βρίσκομαι πολύ μακριά. Ας είναι, κι από μακριά, έχω την έγνοια και τη φροντίδα σας.

* * *

* Μη νομίζετε ότι είστε μόνοι στον αγώνα σας. Ο Γέροντάς σας βρίσκεται δίπλα σας, μαζί σας.

* * *

* Αν σε πλακώση η στενοχώρια και σου βάλη ο πειρασμός τον λογισμό να μη πας στον ναό, ούτε το Απόδειπνο να κάνης, και τα παρόμοια, να ενθυμηθής πως ο Πνευματικός και Γέροντάς σου είναι δίπλα σου νοερώς, και σε παρακολουθεί. Και θα λυπηθή πολύ, αν υποκύψης στον πειρασμό, και δεν αντισταθής σ’ αυτόν. Μη το ξεχνάτε πως πράγματι ο Γέροντάς σας είναι πάντοτε κοντά σας με τις προσευχές του, και σας παρακολουθεί.

* * *

* Κι αν όλοι γύρω σου σ’ εγκαταλείψουν, δεν πρέπει να επιτρέψης στον εαυτό σου να αισθάνεται πως δεν έχεις ανθρώπινο στήριγμα. Γιατί ο Πνευματικός σου σου υπόσχεται πως θα έχη τη φροντίδα και την έγνοια σου.

* * *

* Αφού ξέρης πως σε αγαπά ο Θεός και ο Πνευματικός σου, δεν πρέπει να φοβάσαι! Να σκέφτεσαι ότι,  «κι αν δεν μου απομείνη τίποτα στον κόσμο να στηριχθώ, να ακουμπήσω, να σταθώ, όμως υπάρχει ο πανταχού παρών Θεός. Γι’ αυτό και δεν μπορώ ν’ απελπισθώ. Κοντά μου βρίσκεται κι ο πνευματικός μου, και μπορώ να στηριχθώ». «Τί δύναται να μας χωρίση από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη; Στενοχώρια; Ξίφος; Κίνδυνος; Θάνατος;» (πρβλ. ‘Ρωμ. 8, 35). Τίποτε δεν μπορεί να μας χωρίση από την αγάπη του Χριστού, όταν έχουμε την πίστη και ελπίδα μας σ’ Αυτόν.

* * *

* Όταν έχης ανάγκη να ‘δης τον Πνευματικό σου, κι αναλογίζεσαι πως είναι πολύ μακριά, και είναι δύσκολο να τον συναντήσης τη στιγμή εκείνη, που έχεις ανάγκη, τότε να έχης υπόψη σου, και να το πι¬στεύης, πως ο Πνευματικός σου πατέρας, αν και είναι «απών τω σώματι», είναι όμως «παρών τω πνεύματι» (Α’ Κορ. 5, 3) [δηλαδή αν και απουσιάζη σωματικά, είναι όμως παρών πνευματικά], και παρακαλεί τον Θεό να σ’ ενδυναμώνη και να σε σώζη.

* * *

* Το αν θα «φύγη» (σ.σ. εννοεί ο Γέροντας το να αποθάνη) σύντομα ο Πνευματικός σου, σημαίνει ότι ο Θεός το παρεχώρησε αυτό. Και ο Κύριος θα φροντίση οπωσδήποτε για το συμφέρον της ψυχής σου και για τη σωτηρία σου. Κάποιος άλλος θα βρεθή να τον αντικαταστήση. «Ο πιστεύων εις εμέ, καν αποθάνη ζήσεται» (Ιωάν. 11, 26). Αν κάποιος πιστός αποθάνη, θα ζήση όμως στην άλλη ζωή. Κι αν αποθάνη ο Πνευματικός σου, όμως θα ζη κοντά στον Θεό. Και θα πρεσβεύη σ’ Αυτόν για τα πνευματικά του παιδιά. Θα παρακαλή και για σένα, να σε δυναμώνη ο Κύριος και να σε στηρίζη!

* * *

* Εγώ πιστεύω στην ευσπλαγχνία του Θεού. Αυτός θα σε βοηθήση ν’ απαλλαγής από τον πειρασμό, που έχεις. Πρέπει όμως να κάνης υπομονή, κι εγώ θα παρακαλώ τον Θεό για σένα, όσο μπορώ. Κι εσύ όμως πρέπει να παρακαλής να σε ελεήση ο Θεός. Και θα ‘ρθη σίγουρα η λύτρωση.

* * *

* Πάντοτε η εξομολόγηση στον Πνευματικό πρέπει να είναι καθαρή. Να μη αποκρύπτη ο εξομολογούμενος εν γνώσει του καμμία αμαρτία του. Και τότε θα ‘χη τη συγχώρηση από τον Θεό. Όταν η εξομολόγηση είναι ειλικρινής, τότε ακριβώς είναι που βρίσκει ο εξομολογούμενος έλεος, παρηγορία και άφεση των αμαρτιών του.

* * *

* Δεν μπορείς να νικήσης την αμαρτία, αν δεν φύγης από τα αίτια, που τη γεννούν. Και τα κυριώτερά της αίτια είναι: Η πολλή ανάπαυση, η καλοπέραση, τα χρήματα, η συναναστροφή με το άλλο φύλο, το ποτό κ.λπ. Όχι πως αυτά καθεαυτά είναι αμαρτία, αλλά η κακή χρήση αυτών των πραγμάτων εύκολα μας παρασύρει προς την αμαρτία. Για τούτο ο άνθρωπος πρέπει να προσέχη από όλ’ αυτά…. Η πτώση σ’ ένα πάθος οδηγεί σε πτώση και σ’ άλλο πάθος.

* * *

* Το ουσιαστικά μοναδικό κακό στον άνθρωπο είναι μόνον η αμαρτία. Να φοβάστε την αμαρτία. Αυτόν, που φοβάται τις αμαρτίες, τον φυλάττει ο Θεός στον δρόμο της ζωής του. Κι αν συμβή και σκοντάψη σε κάποιο σφάλμα, τον προφθάνει όμως ο Κύριος και τον βοηθεί σύμφωνα με το μεγάλο Του έλεος!

* * *

* Ως Πνευματικός σας, ελπίζω και πιστεύω πως σιγά σιγά θα γίνετε όπως σας θέλει ο Θεός. Εγώ, όσο μπορώ, θα σας βοηθώ. Αλλά και σεις πρέπει να υπακούετε σε όσα σας λέγω. Πέραν τούτου, είναι του Θεού δουλειά. Και η δική σας σωτηρία είναι και δική μου σωτηρία.

* * *

*  Για όσους προσέρχονται σε μένα, και με εμπιστεύονται, και γίνονται πνευματικά μου παιδιά, γι’ αυτούς θεωρώ τον εαυτό μου υπεύθυνο ενώπιον Θεού και ανθρώπων. Και θεωρώ καθήκον μου να εκπληρώσω στο ακέραιο την υποχρέωσή μου απέναντι σ’ αυτά τα πρόσωπα. Η σωτηρία των πνευματικών μου παιδιών είναι ταυτόχρονα και δική μου σωτηρία.

impantokratoros.gr

Ἀπέναντι στά ὁριακά φαινόμενα τῆς ὑπάρξεώς του ὁ ἄνθρωπος συμπεριφέρεται πρωτίστως συμβολικά. Καί ἡ μορφή τῆς συμβολικῆς αὐτῆς συμπεριφορᾶς ἐκφράζει τήν οὐσιαστική στάση του ἀπέναντι στά ἀντίστοιχα φαινόμενα. Ἡ προτίμηση τῆς καύσεως ἤ τῆς ταφῆς τῶν νεκρῶν δέν ἐξαντλεῖται στό ἐπίπεδο τῆς λογικῆς ἤ τῆς γραφειοκρατίας, ἀλλά ἀνάγεται στό βάθος τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἀνθρώπου· ἀνάγεται στή στάση του ἀπέναντι στό ὀξύτερο ὁριακό φαινόμενο τῆς ὑπάρξεώς του, στό θάνατο. Καί τό νόημα πού προσδίδει ὁ ἄνθρωπος στό θάνατο ἀποτυπώνεται στή μία ἤ τήν ἄλλη προτίμησή του.
Ὁ θάνατος ἀποτελεῖ τή σταθερή ἀπειλή τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς. Ὁ ἄνθρωπος δέν ἀπειλεῖται μόνο, ἀλλά ἔχει καί συνείδηση τῆς ἀπειλῆς αὐτῆς. Ὁ θάνατος ἔρχεται νά διαλύσει τήν ἀνθρώπινη ὕπαρξη. Καί ὁ ἄνθρωπος δοκιμάζει τήν ἀγωνία τῆς διαλύσεως αὐτῆς μέσα στήν ἴδια τή ζωή του. Γι’ αὐτό ἡ εἰκόνα πού διαμορφώνει γιά τό θάνατο καί τήν μεταθανάτια προοπτική προσδιορίζει ἀποφασιστικά τή στάση του ἀπέναντι στούς νεκρούς καί στό νεκρό ἑαυτό του.
Ἡ ταφή τῶν νεκρῶν, δέν ἀποτελεῖ δογματικό θέμα μέ τήν ἔννοια κάποιου δογματικοῦ ὅρου. Ἡ ἀνάσταση τῶν νεκρῶν, στήν ὁποία πιστεύει ἡ Ἐκκλησία, δέν θά ἐξαρτηθεῖ ἀπό τή ταφή ἤ τήν καύση τους. Ἀλλά καί ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, ἡ ταφή τῶν νεκρῶν δέν εἶναι ἄσχετη μέ τή δογματική πίστη τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ προτίμηση τῆς ταφῆς καί ἡ ἀπόρριψη τῆς καύσεως τῶν νεκρῶν συνδέονται στενά μέ τήν πίστη τῆς Ἐκκλησίας γιά τόν ἄνθρωπο καί τό σκοπό τῆς ὑπάρξεώς του.
Ἡ Ἐκκλησία δέν ἀποστρέφεται τό σῶμα, ἀλλά τό τιμᾶ. Ὁ ἄνθρωπος εἰκονίζει τόν Θεό ὄχι μόνο ὡς ψυχή, ἀλλά καί ὡς σῶμα. Εἰκόνα Θεοῦ εἶναι τό συναμφότερον, ψυχή καί σῶμα. Καί ὁ σκοπός τοῦ ἀνθρώπου ὡς προσώπου πού εἰκονίζει τόν Θεό εἶναι νά χωρέσει μέσα του τόν εἰκονιζόμενο, δηλαδή τόν ἴδιο τόν Θεό. Ὅλα τά ἄλλα ὑποτάσσονται καί ἐντάσσονται στόν σκοπό αὐτό. Ἄν καί ἡ καύση τοῦ σώματος συνέβαινε νά ὑπηρετεῖ τόν σκοπό αὐτό, μποροῦσε νά γίνει ὄχι μόνο ἀποδεκτή, ἀλλά καί ἐπιθυμητή.
Οἱ χριστιανοί πού καταδικάζονταν στόν διά πυρᾶς θάνατο δέν τόν ἀπέφευγαν, ἀλλά τόν ὑπέμεναν προσβλέποντας στήν τελική ἕνωσή τους μέ τόν Χριστό. Χαρακτηριστική εἶναι ἡ εὐχή πού διατυπώνει ὁ ἅγιος Ἰγνάτιος ὁ Θεοφόρος γιά τόν ἑαυτό του: “Πῦρ καί σταυρός, θηρίων τε συστάσεις, ἀνατομαί, διαιρέσεις, σκορπισμοί ὀστέων, συγκοπή μελῶν, ἀλεσμοί ὅλου τοῦ σώματος… ἐπ’ ἐμέ ἐρχέσθωσαν, μόνον ἵνα Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπιτύχω”. Ὁ πόθος αὐτός γιά πλήρη ἀφανισμό δέν ὀφείλεται σέ ἐχθρότητα πρός τό σῶμα ἤ τήν ὕλη, ἀλλά στήν ἀγάπη τους πρός τόν Χριστό. Εἶναι ὁ πόθος γιά τή φανέρωση τῆς ὀντολογικῆς ἀλήθειας τῆς εἰκόνας.
Ἐχθρότητα πρός τό σῶμα παρατηρεῖται στίς ἀνατολικές θρησκεῖες καί τήν εἰδωλολατρεία. Ἡ Ἐκκλησία δέν βλέπει τό σῶμα ἐχθρικά οὔτε τό θεωρεῖ ὡς “σῆμα”, δηλαδή ὡς τάφο, ὅπως τό θεωροῦσε ὁ Πλάτων, γιά νά θέλει νά τό ἀφανίσει. Τό ἀνθρώπινο σῶμα εἶναι ναός τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Εἶναι ἡ ζωντανή Ἐκκλησία, μέσα στήν ὁποία καλεῖται νά λατρεύσει ὁ ἄνθρωπος τόν Θεό. Καί ὅποιοι λατρεύουν ἀληθινά τόν Θεό, θεμελιώνουν μέ τά λείψανά τους τίς κτιστές Ἐκκλησίες, πού στεγάζουν τούς ζωντανούς. Γι’ αὐτό ἡ Ἐκκλησία τιμᾶ τά λείψανα τῶν ἁγίων καί τά διατηρεῖ ὡς πολύτιμους θησαυρούς.
Γιά τήν Ἐκκλησία ἡ ἀνθρώπινη φύση εἶναι τόσο ἱερή καί συγγενής πρός τόν Θεό, ὥστε νά μπορέσει νά ἑνωθεῖ μέ αὐτόν σέ μιά ἀδιαίρετη ὑπόσταση. Ἔτσι στήν ὑπόσταση τοῦ Χριστοῦ τό ἀνθρώπινο σῶμα ἑνώνεται ἀδιαίρετα καί ἀσύγχυτα μέ τήν Θεότητά του, ἐνῶ στίς ἀνθρώπινες ὑποστάσεις τό σῶμα δέχεται τήν ἄκτιστη θεία χάρη καί μετέχει στή θεία ζωή. Γι’ αὐτό ὁ Χριστιανός δέν ἀποστρέφεται τό σῶμα του, οὔτε θέλει νά τό ἀποβάλει ὡς ἐχθρικό, ἀλλά ἐπιθυμεῖ τήν ἐν Χριστῷ ἀνακαίνιση καί ἀφθαρτοποίησή του.
Ὅποιος βλέπει τό νεκρό σῶμα ὡς λείψανο, ὡς σεβαστό δηλαδή κατάλοιπο τῆς ἀνθρώπινης ὑπάρξεως, θέλει νά τό τιμήσει. Καί στήν περίπτωση αὐτή ἡ ταφή ἤ στή συνέχεια ἡ διατήρηση τῶν ὀστῶν εἶναι ἱερή. Ἄλλωστε γνωρίζουμε σήμερα ὅτι καί τά ξερά ὀστᾶ διατηροῦν ζωντανή τή βιολογική ταυτότητα τοῦ νεκροῦ, ἀλλά ὄχι καί ἡ στάχτη. Ὅποιος ὅμως βλέπει τό νεκρό ἀνθρώπινο σῶμα ὡς μακάβριο πτῶμα εἶναι φυσικό νά τό ἀποστρέφεται καί νά θέλει νά τό ἐξαφανίσει. Δέν διακρίνει σύμβολα, ἀλλά φυσικά ἀντικείμενα μέ χρηστική ἤ καί χρηματιστική ἀξία. Λησμονεῖ τήν καρδιά καί σκέφτεται λογικά. Μέ τήν προβληματική μάλιστα τῶν μεγάλων ἀστικῶν κέντρων θεωρεῖ λογικότερη καί πρακτικότερη τήν καύση τῶν νεκρῶν. Τό μόνο λογικό κενό πού παραμένει ἐδῶ, εἶναι γιατί νά ὑπάρχει μιά ἄσκοπη καύση, χωρίς ταυτόχρονη χρήση τοῦ ὑλικοῦ πού μπορεῖ νά προκύψει ἀπό τό νεκρό σῶμα.
Σέ ὁλόκληρη τήν ἱστορία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καί τῆς ἀδιαίρετης Χριστιανοσύνης ἡ καύση τῶν νεκρῶν ἀντιμετωπίζεται ὡς εἰδωλολατρική συνήθεια καί θεωρεῖται ὡς ἀποκρουστική πράξη. Εἰδικότερα, ὁ διά πυρᾶς θάνατος συνδέεται στήν Παλαιά Διαθήκη μέ εἰδεχθῆ ἐγκλήματα. Ἡ Καινή Διαθήκη θεωρεῖ αὐτονόητη τήν ταφή τῶν νεκρῶν, ἐνῶ στήν ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας μόνο διῶκτες της κατέφυγαν στήν ἀποτέφρωση τῶν σωμάτων τῶν Χριστιανῶν, γιά νά ἐξαφανίσουν τή μνήμη τους καί νά πλήξουν τήν ἐλπίδα τῆς ἀναστάσεώς τους. Κατά τούς νεώτερους, τέλος, χρόνους ἡ καύση τῶν νεκρῶν ἐφαρμόσθηκε καί ὡς κάποια μορφή ἐξαγνισμοῦ τοῦ κόσμου ἀπό τήν παρουσία τους.
Ἡ θέληση γιά τήν ἐξαφάνιση ἤ τή διατήρηση τοῦ νεκροῦ σώματος στόν τάφο συνδέεται ἄμεσα μέ τήν τοποθέτηση τοῦ ἀνθρώπου ἀπέναντι στό θάνατο. Ὅταν κάποιος ἐπιθυμεῖ νά λησμονήσει τό θάνατο, εἶναι φυσικό νά θέλει νά ἐξαφανίσει καθετί πού συνδέεται μέ αὐτόν ἤ τόν ὑπενθυμίζει. Καί σ’ αὐτό θωρακίζεται ἀπό τά σχετικά συστήματα τῆς κοινωνίας μας. Ὅλα βοηθοῦν στήν ἀποσιώπηση τοῦ θανάτου. Μέσα στό κλίμα αὐτό εἶναι φυσικό νά ἐπιδιώκεται καί ἡ ἐξαφάνιση τοῦ νεκροῦ ἀνθρωπίνου σώματος. Ἡ ταφή στό μνῆμα διατηρεῖ τή μνήμη· τή μνήμη τοῦ νεκροῦ, ἀλλά καί τοῦ θανάτου. Καί γιά νά διατηρεῖ κάποιος τή μνήμη αὐτή, χωρίς νά βασανίζεται, χρειάζεται νά πιστεύει στή νίκη ἐναντίον τοῦ θανάτου.
Ὁ Χριστιανός πιστεύει στή νίκη αὐτή καί περιμένει τήν ἀνάσταση: “προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν”. Περιμένει τήν ἀνάσταση πού ἀφορᾶ ὁλόκληρη τή σωματοψυχική του ὑπόσταση. Περιμένει τήν ἀνάσταση τοῦ καινούργιου ἀνθρώπου μέσα ἀπό τό σῶμα πού φθείρεται, ὅπως περιμένει καί τό καινούργιο σιτάρι μέσα ἀπό τό σπόρο πού σαπίζει στή γῆ. Ὅταν ὑπάρχει ἡ πίστη ἤ ἡ προσδοκία αὐτή, τότε καί ἡ στάση ἀπέναντι στό θάνατο καί τό νεκρό σῶμα γίνεται ἀνάλογη. Καί ἡ στάση αὐτή ἐμπνέει τό ἦθος πού καλλιεργήθηκε ἐπί αἰῶνες στόν τόπο αὐτόν, ἐνῶ ἡ καύση εἰσάγει νέο ἦθος.
Ἡ καύση τῶν νεκρῶν δέν προσβάλλει, ἄμεσα τό δόγμα τῆς ἀναστάσεως. Προσβάλλει ὅμως τό αἴσθημα καί τό ἦθος πού καλλιεργεῖ τό δόγμα αὐτό. Παραμορφώνει τήν προοπτική καί τήν προσδοκία τῆς Ἐκκλησίας γιά τόν ἄνθρωπο. Ἔτσι θίγεται καί τό δόγμα, μιά ἀπό αὐτό εἶναι ὀργανικά ἑνωμένο μέ τό ἦθος καί τή ζωή τῆς Ἐκκλησίας. Στόν τόπο αὐτόν, ὅπου δέν ἦταν ἄγνωστη ἡ καύση τῶν νεκρῶν, καθιερώθηκε μέ τή χριστιανική διδασκαλία καί διατηρήθηκε στή συνέχεια ὡς αὐτονόητη ἡ ταφή τῶν νεκρῶν. Μιά πράξη συμβολική, πού παραλληλίζεται  μάλιστα ἤδη ἀπό τόν Ἀπόστολο Παῦλο μέ τή σπορά τοῦ κόκκου τοῦ σιταριοῦ καί συνδέεται μέ τήν προσδοκία τῆς καινούργιας ζωῆς. Ὅταν σβήνει ἡ προσδοκία αὐτή, χάνει καί ἡ ταφή τή συμβολική διάστασή της.
Ἡ γλώσσα κάθε λαοῦ φανερώνει μέ ἄμεσο τρόπο τό αἴσθημα καί τό ἦθος του. Τό αἴσθημα καί τό ἦθο μας ἀπέναντι  στούς νεκρούς ἀποτυπώθηκε ἀνεξίτηλα στή γλώσσα μας. Καί ἡ ἀποτύπωση αὐτή ἔχει ἰδιαίτερη σπουδαιότητα, γιατί διατηρεῖται ζωντανή ὥς σήμερα στήν καθημερινή μας ζωή. Στή γλώσσα μας λοιπόν ὁ νεκρός χαρακτηρίζεται ὡς κεκοιμημένος καί τό νεκροταφεῖο ὡς κοιμητήριο. Ποτέ δέν σκέφτεται κάποιος νά κάψει αὐτόν, γιά τόν ὁποῖο ἔχει τό αἴσθημα ὅτι κοιμᾶται, ἐκτός ἄν τόν μισεῖ θανάσιμα. Ἐπιπλέον, ὁ νεκρός ὀνομάζεται συγχωρημένος. Καί τό ρῆμα “πέθανε” ἔχει ὡς συνώνυμό του τό “συγχωρήθηκε”. Ἡ συγχώρηση ἀποτελεῖ μεγαλειώδη σύνθεση αἰσθήματος καί ἤθους. Ἤθους, γιατί μᾶς συμφιλιώνει μέ αὐτόν πού συγχωρεῖται. Καί αἰσθήματος, γιατί αὐτός πού συγχωρεῖται γίνεται ἀποδεκτός στόν ἐσωτερικό χῶρο τῆς προσωπικῆς μας ζωῆς.
Ὁ νεκρός πού συγχωρεῖται προσλαμβάνεται στό χῶρο τῆς προσωπικῆς ζωῆς τῶν ζωντανῶν. Παραμένει στή μνήμη τους. Γίνονται μνημόσυνα γι’ αὐτούς, καί μάλιστα σέ τακτά χρονικά διαστήματα, πού συνδέονται καί μέ τίς διάφορες φάσεις ἀλλοιώσεως τοῦ σώματος. Ὁ τάφος εἶναι μνῆμα, δηλαδή τόπος μνήμης καί ἐπισκέψεως γιά ὅσους ἀγάπησαν καί συγχώρησαν τόν νεκρό. Ἔτσι ἐξακολουθεῖ νά ὑπάρχει ὡς “συγχωρημένος”. Καί ἡ μνήμη του διασώζεται ὅσο ὑπάρχουν ζωντανοί πού τόν θυμοῦνται. Ἀλλά τελικά ὅλοι οἱ νεκροί “συγχωροῦνται”, γιατί διασώζονται στό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ, πού εἶναι ὁ αἰωνίως ζῶν, “ὁ ὤν καί ὁ ἦν καί ὁ ἐρχόμενος”.
Ὅταν ὑπάρχει τό αἴσθημα καί τό ἦθος αὐτό, δέν προβάλλεται θέμα χωροταξικοῦ ἀδιεξόδου γιά τήν ταφή τῶν νεκρῶν, ὅπως δέν προβάλλεται τέτοιο θέμα, ὅταν χρειάζεται νά καλυφθοῦν ἄλλες ζωτικές ἀνάγκες τῆς κοινωνίας. Ἡ αἴσθηση τῆς ἀνάγκης νά διατηρηθεῖ ζωντανή ἡ μνήμη τῶν νεκρῶν βρίσκει τούς τόπους καί τούς τρόπους γιά τήν ἱκανοποίησή τους. Ἡ μνήμη τῶν νεκρῶν μᾶς θυμίζει τίς ρίζες μας, τήν παράδοσή μας, τό χρέος μας ἀπέναντι σ’ αὐτούς καί τούς ἐπιγόνους τους. Ἡ λήθη τῶν νεκρῶν ἀφήνει μετέωρη τήν κοινωνία τῶν ζωντανῶν. Ἡ κοινωνία μας, ἀλλά καί ὁλόκληρη ἡ ζωή μας εἶναι ἀδιανόητη  χωρίς τούς νεκρούς. Ἡ γλώσσα μας, ἡ πατρίδα μας, τά ἤθη καί ἔθιμά μας, ὁ πολιτισμός μας, ἡ ἴδια ἡ ὕπαρξή μας προέρχεται ἀπό αὐτούς. Οἱ τάφοι καί τά λείψανά τους εἶναι σεβαστά ἤ ἀκόμα καί ἱερά. Ἡ ἀποτέφρωσή τους δέν μπορεῖ νά μήν ἀντανακλᾶται καί σ’ αὐτά πού μᾶς κληροδότησαν.
Ἡ ἀτομοκρατική ἀντίληψη, πού χαρακτηρίζει τόν νεωτερικό καί μετανεωτερικό ἄνθρωπο, ἔρχεται σέ ἀντίθεση ὄχι μόνο μέ τή χριστιανική διδασκαλία, ἀλλά καί μέ τήν κοινή αἴσθηση γιά τήν ἀνθρώπινη ὕπαρξη καί τό ἀνθρώπινο σῶμα. Ὁ Χριστιανισμός διδάσκει ὅτι ἡ ὕπαρξή μας ἀνήκει στόν Θεό. Γι’ αὐτό καί μᾶς προτρέπει νά δοξάζουμε τόν Θεόν ὄχι μόνο μέ τό πνεῦμα, ἀλλά καί μέ τό σῶμα μας. Ἀλλά καί ἡ κοινή ἐμπειρία μᾶς διδάσκει ὅτι δέν ἔχουμε ἀπό τόν ἑαυτό μας τήν ὕπαρξή μας, ἀλλά τήν δεχόμαστε ἀπό ἔξω. Ἡ γέννησή μας, ἡ διατήρηση καί αὔξησή μας συνδέονται μέ τούς ἄλλους ἀνθρώπους καί μέ τό φυσικό μας περιβάλλον.
Βέβαια εἴμαστε ἐλεύθεροι καί ὑπεύθυνοι γιά τίς ἐπιλογές καί τή συμπεριφορά μας. Ἡ ἄκριτη ὅμως καί ἀπεριόριστη ἐπίκληση τῆς ἐλευθερίας καί τῆς αὐτεξουσιότητας οὔτε λογική οὔτε ἀνθρώπινη εἶναι. Κανείς δέν μᾶς ρώτησε ἄν θέλουμε νά γεννηθοῦμε καί κανείς δέν θά μᾶς ρωτήσει ἄν θέλουμε νά πεθάνουμε. Κανείς δέν μπορεῖ νά ἀγνοήσει τούς φυσικούς καί βιολογικούς του περιορισμούς καί κανείς δέν μπορεῖ νά παραθεωρήσει τίς ὑποχρεώσεις καί τίς δεσμεύσεις πού συνεπάγεται ἡ ἰδιότητά του ὡς κοινωνικοῦ ὄντος. Καί ὅμως, συχνά παρακάμπτουμε ὁρισμένα αὐτονότητα καί χρησιμοποιοῦμε τίς ἔννοιες τῆς ἐλευθερίας καί γενικότερα τῶν δικαιωμάτων μας μέ σοφιστικό τρόπο. Ἡ εὕρεση τῆς χρυσῆς τομῆς ἀνάμεσα στήν ἀτομική ἐλευθερία καί τήν κοινωνική ἐξάρτηση εἶναι δύσκολη ἤ καί ἐπώδυνη, ἀλλά ταυτόχρονα ἀπαραίτητη καί ἰδιαίτερα ἐπίκαιρη. Καί ὅταν στήν προβληματική αὐτή προστεθεῖ ἡ μεταβλητή τοῦ θανάτου, τά πράγματα γίνονται δυσχερέστερα.
Εἰδικότερα, στό θέμα τῆς καύσεως τῶν Ὀρθοδόξων ὑπάρχει ἕνα λεπτό σημεῖο. Μπορεῖ κάποιος νά ζητήσει νά καεῖ μετά τό θάνατό του. Ἡ καύση του ὅμως θά πραγματοποιηθεῖ ἀπό ἀνθρώπους πού θά βρίσκονται στή ζωή. Καί οἱ ἄνθρωποι αὐτοί εἶναι πολύ πιθανό – καί στόν τόπο μας ἴσως βέβαιο – νά ἔχουν ἀντιλήψεις πού ἔρχονται σέ ἀντίθεση μέ τήν ἐπιθυμία τοῦ ἐκλιπόντος. Πῶς αὐτοί θά ὑποχρεωθοῦν νά ἐκπληρώσουν τήν ἐπιθυμία τοῦ ἐκλιπόντος; Καί κατά πόσον ἡ ἀτομική ἐπιθυμία ἐκείνου, πού ἐδῶ ἐκφράζει μιά τοποθέτηση ἀπέναντι στό ἀνθρώπινο σῶμα, δέν παραβιάζει τήν ἐλευθερία τῆς συνειδήσεως ἐκείνων πού εἶναι τοποθετημένοι διαφορετικά;
Ἀπό τήν Ἰουστινιάνεια κωδικοποίηση ἔχουμε τό ἑξῆς παράδειγμα. Ἕνας Ρωμαῖος πολίτης κατέστησε κάποιον κληρονόμο του μέ τήν προϋπόθεση νά ρίξει τό λείψανό του στή θάλασσα. Ὁ κληρονόμος ἀρνήθηκε νά τό ρίξει στή θάλασσα καί τό ἐνταφίασε. Τότε ἐγέρθηκε θέμα διεκδικήσεως τῆς κληρονομιᾶς μέ τό αἰτιολογικό ὅτι ὁ ἀποδέκτης δέν τήρησε τήν διαθήκη, ὅσον ἀφορᾶ τό λείψανο τοῦ διαθέτου. Τό δικαστήριο θεώρησε τήν πράξη τῆς ἀπόρριψης στή θάλασσα ὡς ἀνήθικη καί τή μή συμμόρφωση τοῦ κληρονόμου ὡς ἐπαινετή ἐνέργεια, πού συνάδει μέ τά χρηστά ἤθη.
Παραπονούμαστε ὅτι ὁ ἱστός τῆς κοινωνίας μας τείνει νά διαλυθεῖ. Δέν ὑπάρχει κανένας λόγος νά ἐνισχύσουμε τή διάλυσή του. Τό αἴτημα τῶν ἑτεροδόξων εἶναι σεβαστό. Ἄλλωστε καί αὐτό ἐκφράζει ἐπιθυμία συντονισμοῦ μέ τή δική τους ἐκκοσμικευμένη κοινωνία. Ὁ ἴδιος νόμος στή δική μας κοινωνία θά λειτουργήσει πρός τήν ἀντίθετη  κατεύθυνση. Ἐνῶ ἐκεῖνοι θά συντονισθοῦν μέ τούς δικούς τους, ἐμεῖς θά ἀποσυντονισθουμε μεταξύ μας. Θά θεσμοποιήσουμε μιά ἀποκλίνουσα συμπεριφορά στήν κοινωνία μας. Καί ἡ θεσμοποίηση αὐτή θά δημιουργήσει τήν ἐντύπωση τῆς δικαιώσεώς της. Ἀσφαλῶς καί ἡ ἀποκλίνουσα συμπεριφορά δέν μπορεῖ νά ἀπαγορευθεῖ, ἰδίως μάλιστα ἀπό τήν Ἐκκλησία, πού προϋποθέτει πάντοτε τήν ἀνθρώπινη ἐλευθερία. Ἡ Ἐκκλησία δέν ἐπιβάλλει τήν πίστη καί τίς τελετές της σέ ὅσους εἶναι ξένοι πρός αὐτήν. Ἀλλά καί ὅσοι εἶναι ξένοι πρός τήν Ἐκκλησίαν δέν μποροῦν νά ἀπαιτοῦν ἀπό αὐτήν νά εὐλογεῖ τίς αὐθαίρετες ἐπιλογές τους.

Πηγή: Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου Καρέα

Προοίμιο
Ταιριάζει σέ ὅσα θά πῶ παρακάτω, νά δανεισθῶ τό θρηνητικό ἐκεῖνο ρητό τοῦ προφήτη ῾Ιερεμία καί νά φωνάξω κι ἐγώ μέ ὀδύνη : “Ποιός θά βάλει στά μάτια μου πηγή δακρύων, γιά νά κλάψουν πικρά τό λαό τῶν Χριστιανῶν μέρα καί νύχτα;” Γιατί ποιός μπορεῖ, ἀλήθεια, νά μήν τόν κλάψει, ὅταν σκεφθεῖ πώς, ἐνῶ ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ νίκησε μέ τό σταυρικό Του θάνατο ὅλους τούς δαίμονες, οἱ Χριστιανοί τούς ἀναδεικνύουν πάλι νικητές καί τροπαιούχους μέ τίς διάφορες μαγεῖες τους; Καί ποιός μπορεῖ νά μή χύσει πικρά δάκρυα, ὅταν συλλογισθεῖ πώς, ἐνῶ ὁ Κύριός μας ᾿Ιησοῦς Χριστός ἀπάλλαξε ἀπό τήν τυραννία τοῦ διαβόλου τόν κόσμο καί τούς Χριστιανούς, αὐτοί, μέ τή μαγεία, τόν ξαναφέρνουν στόν κόσμο καί τόν ξανακάνουν τύραννό τους;

Ἡ βασικὴ αὐτὴ ἔννοια, ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι τελικὰ ὁ μεγάλος «δοτὴρ» καὶ χορηγός τῆς χαρᾶς στὸν ἄνθρωπο, βρίσκεται ἰδιαίτερα ἀναπτυγμένη στὴν Παλαιὰ Διαθήκη. Καὶ μάλιστα σχετίζεται ἄμεσα ἐκεῖ καὶ μὲ τὴ λατρεία τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ (Δευτ. 16, 14· Ψαλμ. 100, 2). Ἡ σύνδεση αὐτὴ τῆς χαρᾶς μὲ τὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ στὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου, κάνει τὴ χαρὰ νὰ μὴ θεωρεῖται σὰν ἕνα ἁπλὸ ἐσωτερικὸ αἴσθημα ἀλλὰ σὰν ἕνα καθολικὸ γεγονὸς ποὺ δείχνει τὴ στάση τοῦ ἀνθρώπου μέσα στὴν προσωπική του ἱστορία.

Οἱ σωτηριολογικὲς ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ κύρια πηγὴ χαρᾶς γιὰ τὸν πιστὸ ἄνθρωπο. Ἡ πεποίθηση ὅτι ὁ Θεὸς «κατασκηνώνει» μεταξὺ τῶν πιστῶν Του καὶ γίνεται «ἀσπίδα» τῶν δικαίων, φέρνει ἀσφαλῶς μαζὶ μὲ τὴν ἐλπίδα εὐφροσύνη καὶ χαρὰ (Ψαλμ. 5, 11—12). Ὁ ψαλμωδὸς θὰ ἐκφράσει ἔντονα αὐτὴ τὴ σωτηριολογικὴ αἴσθηση καὶ ἐμπειρία· «… διηγήσομαι πάντα τὰ θαυμάσια σου· εὐφρανθήσομαι καὶ ἀγαλλιάσομαι ἐν σοί» (Ψαλμ. 9, 2-3) καὶ «προωρώμην τὸν Κύριον ἐνώπιόν μου διὰ παντός, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστιν, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Διὰ τοῦτο ηὐφράνθη ἡ καρδία μου καὶ ἠγαλλιάσατο ἡ γλῶσσα μου, ἔτι δὲ καὶ ἡ σάρξ μου κατασκηνώσει ἐπ’ ἐλπίδι, ὅτι οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ἅδην» (Ψαλμ. 15, 8-10).

Ἔτσι βλέπουμε, ὅτι στὴν Παλαιὰ Διαθήκη ἡ ἐμπειρία ἡ σωτηριολογικὴ καὶ ἡ ἔκφραση τῆς χαρᾶς εἶναι στενὰ συνδεδεμένα. Δείχνουν τὴ διάθεση τοῦ πιστοῦ καὶ δίκαιου ἀνθρώπου ποὺ ἔχει στηρίξει τὴν ἐλπίδα του στὸ Θεό, εὐφραίνεται καὶ χαίρεται γιὰ τὶς σωτήριες ἐπεμβάσεις Του.

Αὐτὴ ὅμως ἡ αἴσθηση τῆς σωτηριολογικῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ κατανοεῖται ἀπὸ τοὺς ἱεροὺς συγγραφεῖς τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης περισσότερο σὲ μία ἱστορικὴ καὶ κοινωνικὴ ἔννοια παρὰ πνευματικὴ καὶ ἐσωτερική, ὅπως τὴν κατανοοῦμε σήμερα ἐμεῖς. Καὶ στὸ σημεῖο αὐτὸ ἡ Π. Διαθήκη εἶναι συνεπὴς στὴν ἱστορικὴ καὶ κοινωνική της προοπτική. Οἱ συγκεκριμένες ἱστορικὲς ἐπεμβάσεις τοῦ Θεοῦ στὴ ζωὴ καὶ στὴν ἱστορία τοῦ Ἰσραὴλ εἶναι πράγματι οἱ κύριες ἀφορμὲς τῆς χαρᾶς. Στὴν ἱστορικὴ μνήμη τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ κυριαρχοῦν οἱ θαυμαστὲς ἐπεμβάσεις τοῦ Γιαχβέ, καθόλο τὸ μῆκος τῆς ἱστορικῆς του πορείας ἀπὸ τὴ στιγμὴ τῆς μεγάλης ἐξόδου του ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο καὶ ἑξῆς. Ὅλα αὐτὰ δὲ τὰ γεγονότα ἔχουν γίνει πλέον στὴ ζωὴ τοῦ Ἰσραὴλ ἱερὲς τελετουργίες, ἑορτὲς καὶ πανηγύρεις καὶ ἐκφράζουν τὴ βαθειὰ εὐγνωμοσύνη τοῦ λαοῦ γιὰ τὶς σωτήριες ἐπεμβάσεις τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἑορτὴ τοῦ Πάσχα, τῆς Σκηνοπηγίας, τῶν Νουμηνιῶν καὶ τοῦ Ἐξιλασμοῦ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ ἀποκορύφωση αὐτῆς τῆς χαρᾶς ποὺ ζεῖ ὁ λαὸς καὶ τὴν ἐκφράζει στὴν ἱστορία του μὲ λατρευτικὲς καὶ τελετουργικὲς πράξεις. Ἡ χαρὰ ποὺ ἐκφράζεται μέσα στὴ λατρεία δείχνει ἀσφαλῶς πολὺ ἔντονα τὴν ἰδιαίτερη θρησκευτικὴ σημασία της ποὺ ἔχει μέσα στὴν Π. Διαθήκη.

Ὁ Κύριος καί Θεός, ὁ Σωτήρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, μεταξύ τῶν σωτηριωδῶν ἀληθειῶν, τίς ὁποῖες ἐδίδαξε, εἶπε:

«Ὅπου γάρ ἐστιν ὁ θησαυρός ὑμῶν, ἐκεῖ καί ἡ καρδία ὑμῶν ἔσται».[1] Ὁ ἄνθρωπος, χωρισμένος, θεληματικά, ἀπό τόν Ἰησοῦ Χριστό, θεωρεῖ, ὡς θησαυρό του, αὐτό πού τοῦ ὑπαγορεύει τό φυσικό του θέλημα, μέ τό ὁποῖο σχηματίζει ἕνα ὑποκειμενικό «εἴδωλο θησαυροῦ», βιαστικά καί ἀμελέτητα, χωρίς σύνεση καί περίσκεψη,

Στή συνέχεια τῶν βιωμάτων του, προσκολλάει τήν καρδιά του σέ αὐτό τόν εἰδωλικό θησαυρό καί, κατά συνέπεια, ἡ καρδιά του λειτουργεῖ, εἰδωλολατρικά. Κάθε εἴδωλο, δημιουργεῖται εἴτε μέ πρωτοβουλία τοῦ φυσικοῦ εἴτε μέ πρωτοβουλία τοῦ γνωμικοῦ θελήματος.

Ἡ ὑπόσταση καί λειτουργία τοῦ γνωμικοῦ θελήματος, ὅμως, ἕπεται τοῦ φρονήματος, τῆς γνώμης, πού σχηματίζεται καί εἶναι συνισταμένη τοῦ ὅλου πλαισίου τῶν παραγόντων καί τῶν συντελεστῶν πού δίνουν τήν ὀντότητα καί τήν λειτουργική ποιότητα στό κάθε πρόσωπο.

Ὁ Μέγας τῶν ἐθνῶν ἀπόστολος, ὁ ἅγιος Παῦλος, στήν ἐπιστολή του πρός Ρωμαίους διδάσκει τά ἑξῆς βαρυσήμαντα: «καί μή συσχηματίζεσθε τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλά μεταμορφοῦσθε τῇ ἀνακαινώσει τοῦ νοός ὑμῶν, εἰς τό δοκιμάζειν ὑμᾶς τί τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, τό ἀγαθόν καί εὐάρεστον καί τέλειον».

Ἡ θέση αὐτή τοῦ ἁγίου Παύλου, εἶναι καί χαρισματική καί ἐμπειρική. Ἔχει πλήρη συνείδηση, σφαιρική ἀντίληψη, καί γιά τό φυσικό καί γιά τό γνωμικό θέλημα κάθε ἀνθρώπου. Γνωρίζει πολύ καλά ὅτι δέν εἴμαστε τέλειοι, ὅσο καί ἄν ἐπιθυμοῦμε τήν τελειότητα, καί ἐξαιτίας αὐτῆς τῆς ἀβούλητης ἀτέλειάς μας, δέν πρέπει νά θεωροῦμε τό γνωμικό μας θέλημα τέλειο, παγιωμένο καί στάσιμο, ἀλλά πάντοτε εὑρισκόμενο σέ κατάσταση συνεχοῦς ἀναμόρφωσης, ἡ ἐπιτυχία τῆς ὁποίας , ἐν πολλοῖς, ἐξαρτᾶται ἀπό τό ρυθμό λειτουργίας τῆς ἐσωτερικῆς καί ἐξωτερικῆς ἐλευθερίας μας, ὡς ἀπαραίτητης προϋπόθεσης κατανόησης καί ἀποδοχῆς τοῦ θελήματος καί τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ.

Ὁ ἴδιος ὁ Ἀπόστολος, πρίν ἀπό τήν ἄμεση κλήση του ὑπό τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, στήν πορεία του πρός τή Δαμασκό, ἦταν φανατικά «συσχηματισμένος» μέ τό θρησκευτικό καί κοινωνικό του περιβάλλον καί, κατά συνέπεια, τό γνωμικό του θέλημα τόν ὁδηγοῦσε νά ἐγκληματεῖ κατά τοῦ Χριστοῦ καί τῶν Χριστιανῶν.

Δέν πρέπει νά διαφεύγει τῆς προσοχῆς μας, ὅτι αὐτό τό ἐγκληματικό γνωμικό θέλημά του, τό ἐπικύρωναν οἱ κοινωνικοί καί θρησκευτικοί παράγοντες τοῦ τότε «αἰῶνος». Ἐθεωρεῖτο ἄψογος ἐνῶ λειτουργοῦσε τήν ὑπαρξή του ἐγκληματικά! Σέ μιά ὅμοια κατάσταση, στίς μέρες μας καί κατά ἕνα μεγάλο ποσοστό τοῦ συνόλου πληθυσμοῦ τῆς Χώρας μας, βρίσκονται καί οἱ βαπτισμένοι στήν ἱερά Κολλυμβήθρα τῆς Ἐκκλησίας μας Χριστιανοί, ἀκριβῶς ἐξαιτίας τοῦ ὅτι ἔχουν συσχηματιστεῖ τῷ αἰῶνι τούτῳ. Τό γνωμικό τους θέλημα, εἶναι ἀντίθετο πρός τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, τῆς Καινῆς Διαθήκης τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, καί βρίσκεται συσχηματισμένο μέ τά φρονήματα τῆς σύγχρονης ούμανιστικῆς καί ἡδονολατρικῆς κοινωνίας, τῆς παραπαιούσης μεταξύ ἀμοραλισμοῦ καί ἐγκληματικῆς διαστροφῆς.

Πηγή: Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου Καρέα

Ἡ θέση τῆς γυναίκας κατὰ τοὺς περασμένους αἰῶνες ἦταν ἐξαιρετικὰ δύσκολη, ἐνῶ ἀκόμη ὡς τὶς ἡμέρες μας δὲν ἔχει πλήρως τακτοποιηθεῖ. Σὲ ὅλα τὰ ἐπίπεδά της ζωῆς τὸ πρόβλημα αὐτὸ ἀποδεικνύεται ὑπερβολικὰ πολυπλοκοκαι στὸ ἐπίπεδό της κρατικῆς νομοθεσίας, καὶ στὸ ἐπίπεδό της δομῆς τῆς κοινωνίας, καὶ στὸ ἐπίπεδό της κατανομῆς τῆς ἐργασίας, καὶ στὸ ἐπίπεδό της ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς μορφώσεως, καὶ στὸ ἐπίπεδο τέλος τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς. Πολλὰ ἔχουν ἀλλάξει κατὰ τὶς τελευταῖες δεκαετίες· ἀπὸ πολλὲς ἀπόψεις ἡ γυναίκα ἀπέκτησε θέση ἀσύγκριτα καλύτερη ἀπὸ τὴν προηγούμενη, ἀλλὰ ὡστόσο δὲν ἔχει βρεῖ τὴ θέση της στὴν κοινωνία· δὲν ἔχει βρεθεῖ πραγματικὰ τὸ σωστὸ μέτρο γιὰ τὴν ἀξιολόγησή της. Κατὰ τοὺς προηγούμενους αἰῶνες ὁ ἄνδρας ἦταν ὁ νομοθέτης, ὁ κύριος. Ἡ γυναίκα ὅμως συχνὰ ἦταν ὑπερβολικὰ ὑποβιβασμένη, καὶ κατὰ τὴν ἀναζήτηση ἀλήθειας καὶ δικαιοσύνης ὅλοι ὅσοι ἐπιθυμοῦσαν βελτίωση τῆς θέσεως τῆς γυναίκας εἶχαν τὴ σκέψη: νὰ τὴν ἐξισώσουν στὰ δικαιώματα μὲ τὸν ἄνδρα σὲ ὅλα τὰ ἐπίπεδα. Ἡ ὁδὸς αὐτὴ ἔδωσε ὑπέροχους καρπούς. Πολλὲς γυναῖκες ἀπέκτησαν μεγάλη μόρφωση, κατέχουν ὑπεύθυνες θέσεις στὴν κρατικὴ μηχανή, ἄρχισαν νὰ διαδραματίζουν ἱστορικὸ ρόλο συμμετέχοντας στὶς ἐκλογὲς κυβερνήσεων. Στὴν οἰκογένεια ἐπίσης ἡ θέση τῆς γυναίκας ἄλλαξε πρὸς ὄφελός της.

Πραγματικά, ὅλα αὐτὰ ἔτσι εἶναι. Ἀλλὰ μποροῦμε ἄραγε νὰ θεωρήσουμε λυμένα τὰ προβλήματα ὄχι μόνο τῆς ἐργασίας τῆς γυναίκας, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ τῆς οἰκογενειακῆς θέσεώς της; Ἡ πείρα τῆς ἱστορίας ἔδειξε ὅτι τὸ τεράστιο σῶμα τῆς ἀνθρωπότητας ἀποτελεῖται ἀπὸ κύτταρα, καὶ ἕνα τέτοιο κύτταρο εἶναι ἡ οἰκογένεια. Στὸ μέτρο ποὺ τὰ κύτταρα εἶναι ὑγιῆ ὑγιαίνει καὶ τὸ σῶμα.

Πηγή: Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου Καρέα